Leren

Vraagstukken die gaan over leren in, rondom en buiten het werk. Over de verbinding tussen de werkomgeving en de professionals die er werken. Over opleidingsvraagstukken, organisatievraagstukken en de relatie met een levenlang leren Toepasbaar voor iedereen die wilt leren en groeien als professional.

Hoe bouw je aan een topteam? Tjipcast 033 met Katja Staartjes

Katja Staartjes is een zeer ervaren bergbeklimmer en expeditieleider. Katja was de eerste Nederlandse vrouw die de top van de Mount Everest bereikte. Ze schrijft hier prachtige verhalen over en geeft over de hele wereld lezingen over leiderschap, samenwerken en optimaal presteren. Ze gebruikt hiervoor haar rijke klimervaring. Bergbeklimmen is bij uitstek teamwork op het scherpst van de snede. Alleen bereik je niets. En het gaat op een berg over leven en dood. Katja illustreert deze reis naar de top met prachtige voorbeelden. Topteams werken vanuit een gedeelde ambitie, vertrouwen, zelfkennis, wederkerigheid en bijvoorbeeld discipline. Luister of kijk naar een gesprek over grote hoogte bereiken, durven omkeren, ‘écht willen’, je valkuilen kennen en het ontwikkelen van doorzettingsvermogen!


Cartoon gemaakt door Lodewijk van www.lokocartoons.nl

Boeken die op tafel liggen:

Thema’s die voorbijkomen in deze podcast:

  • Over klimmen en de top bereiken
  • Over het boek Topteams!
  • Optimale teamsamenstelling en voorbereiding
  • Kwetsbaarheden en grenzen van leiderschap
  • De basis op orde, hoe werk je hier elke dag aan?
  • Commitment en discipline
  • De top bereiken en de weg naar beneden
  • Als individuen niet mee kunnen komen, wat doe je dan als leider?
  • Samenwerken op het scherpst van de snede
  • Nieuwe plannen van Katja

Wat kunnen we leren van het Niekée en Agora onderwijs? Tjipcast 032 met Sjef Drummen

Het Niekée en Agora onderwijs is een opkomende vorm van onderwijs in Nederland. Op deze scholen staat de nieuwsgierigheid van elke unieke leerling centraal. Door te werken aan challenges gaan kinderen inhoudelijk aan de slag rondom een vraagstuk of probleem waar ze gefascineerd door zijn. De leraar is een coach en trekt van de beginfase tot het eindresultaat met leerlingen op. Bij het Niekée onderwijs (vmbo) zijn er nog wel klassen en projecten, in het Agora onderwijs (havo, vwo) gaan ze verder en trekken ze de persoonlijke benadering verder door. Ouders spelen een belangrijke rol in de school en doen actief mee. Niekée en Agora onderwijs is een ver doorgevoerde vorm van gepersonaliseerd leren. Het woord ‘school’ is vervangen door ‘Agora’ dat plein of marktplaats betekent. Een leven lang leren staat centraal. Sjef Drummen is één van de oprichters en houdt al jaren een stevig pleidooi voor deze vorm van leren. Geen saaie klaslokalen, maar open ruimtes waar van alles te doen is. En de grenzen van een school stoppen volgens hem niet bij hek: juist daarbuiten is van alles te doen en te ontdekken! Ieder kind is uniek en dus zitten leerlingen van alle leeftijden en niveaus door elkaar heen. En dat betekent ook: geen vakken, geen vast rooster of verplichte methodes. De leerling wordt onder begeleiding uitgedaagd zelf vorm te geven aan zijn leerproces. Dat verhoogt de motivatie en stimuleert nieuwsgierigheid, denken en experimenteren. De grootste blokkade voor deze noodzakelijke onderwijsontwikkeling is volgens Sjef Drummen ons eigen denken over onderwijs. We zijn gecultiveerd en opgevoed dat leren moet plaatsvinden in klaslokalen, dat stilzitten en gehoorzamen erbij hoort. Terwijl dit juist de dood in de pot is als het gaat om persoonlijke ontwikkeling.


Niekée Agora is een gepersonaliseerd leerconcept waarbij leerlingen van vmbo tot en met gymnasium leren en bezig zijn met hun ontwikkeling. Elke leerling heeft zijn eigen leerroute, diplomagarantie op instroomniveau, drietalige communicatie en werkt met moderne technologie. Geen schoolvakken, geen curriculum, geen huiswerk, geen zittenblijven, geen schoolboeken en geen leraar voor de klas.

Niekée is de winnaar van de Scholenbouwprijs 2008-2010 en van diverse onderwijskundige innovatieprijzen.

Het gaat hier volgens Sjef Drummen niet om onderwijsvernieuwing. Het gaat om alternatief onderwijs, waar leerlingen volledig zelfverantwoordelijk zijn voor hun eigen ontwikkeling. “De leerling bepaalt het reisdoel, de meester wijst de weg.”

Vragen die voorbijkomen in deze podcast:

  • Hoe ziet het onderwijs bij Niekée en Agora er in de basis uit?
  • Waarom ben je hiermee gestart?
  • Wat maakte het nodig radicaal te starten vanaf ‘0’?
  • Waar is deze vorm van leren op gebaseerd?
  • Jij spreekt je op sommige vlakken heel direct uit, bijvoorbeeld over het verschil tussen VMBO en Gymnasium. Waarom ben je hier tegen?
  • Waarom werkt dit nieuwe systeem?
  • Wat werkt er niet?
  • Wat zijn dit moment de grote uitdagingen in ons onderwijs?
  • Waar maak je momenteel zorgen om als het gaat om onderwijs in Nederland?

Tip van Tjip 016: De verborgen leiderschapslessen in Asterix (& Obelix) met Huib Ribbens

In deze tweede podcast over stripverhalen gaan Simon van der Veer en ik in gesprek met Asterix liefhebber Huib Ribbens. We verkennen welke leiderschapslessen er verborgen liggen in de avonturen van Asterix en Obelix. Zo ontdekken we dat de Heroix, de baas van het dorp misschien wel formeel de scepter zwaait, maar door de meeste dorpbewoners niet serieus wordt genomen. Ondanks zijn mooie schild, zwaard en dikke baard! Maar er zijn meer lessen verborgen in dit prachtige verhaal. Over hoe samenwerken gaat over elkaar talent durven benutten en hoe het hebben van een gezamenlijke vijand helpt als het erop aan komt. Luister nu naar een vrolijke podcast over het belang van gestandaardiseerde humor, vijanden, samenwerken en leiderschap!

Hoe maak je van kleine stappen en successen een grotere innovatie beweging? Tjipcast 029 met Suzanne Verdonschot

Met Suzanne Verdonschot ga ik in gesprek over innovatie en leren in organisaties. En hoe je vanuit kleine stapjes en successen een grotere innovatie beweging kunt realiseren. Suzanne is actie-onderzoeker en ziet innovatie niet als een proces dat alleen plaatsvindt in een technische R&D afdeling. Het is juist onderdeel van het dagelijks werk! In deze Tjipcast verkennen we achterliggende opvattingen die innovatie in organisaties bepalen. En wanneer ze wel en niet werken. We bespreken hoe je innovatie kunt zien als beweging en op welke manier je dit praktisch kunt aanpakken. Met aansprekende voorbeelden uit supermarkten, een snoepjesfabriek en sportvakanties is dit een Tjipcast met handige tips voor je eigen werkpraktijk!


Boeken op tafel:

Tijdcodes:

  • 02.00 Innoveren als leerproces, hoe begon het?
  • 03.45 Supermarktonderzoek naar innoveren en leren in het werk
  • 06.00 Kijken naar innovatie door de jaren heen
  • 11.00 Innovatie in het dagelijks werk en het belang van dagelijks experimenteren
  • 15.00 Lokale praktijken
  • 18.00 Regiestrategieën
  • 22.00 Andere enthousiast maken is een bekwaamheid
  • 25.00 Aantrekkelijke werkomgevingen
  • 28.00 De kracht van het niet weten
  • 30.00 Emotie als sturingsinformatie en het belang van gedachten en opvattingen over dagelijkse vraagstukken (die doen ertoe!)
  • 33.00 Nieuwe vragen over innovatie, andere taal ontwikkelen
  • 37.00 Het belang van discipline
  • 39.00 Afronding en blik vooruit!

Tip van Tjip 015: Spelend werken aan veiligheid en gezondheid in de bouwsector met Tamara Onos

Tamara Onos is veiligheidskundige en gespecialiseerd in gevaarlijke stoffen. Dit jaar debuteerde ze als schrijver van de thriller Onder invloed. Een spannend verhaal over een vreemde verdrinkingszaak in het Gelders natuurgebied de Havikerwaard. In deze podcast ga ik met Tamara in gesprek over gevaarlijke stoffen, veiligheid en gedragsverandering. We praten onder andere over het omvangrijke Noord-Zuid lijn project in Amsterdam, over gamification (en haar spel ‘hundred ways to die at work), leren veranderen en het aanleren van nieuwe routines. Met tal van praktische voorbeelden en interessante reflecties op veiligheid in de bouw is dit een ‘must hear’ voor iedereen die zich bezighoudt met veiligheid, samenwerken, leren en duurzaamheid!

Over veranderen in organisaties: klein maar fijn? Tjipcast 028 Hans Vermaak

In deze Tjipcast ga ik in gesprek met organisatieadviseur Hans Vermaak. We verkennen waarom (en hoe) het komt dat veranderen juist werkt in de concrete dagelijkse werkpraktijk. We bespreken de effecten van ‘over ambitieuze’ plannen, teveel bemoeienis vanaf de zijlijn en de soms overdreven aandacht voor regels die in een lokale praktijk juist averechts werken. Aan de hand van praktijksituaties reflecteren we op de schaduwkant van grote verandertrajecten en zoeken we naar aanknopingspunten hoe kleine successen groter zijn te maken. Want als uitrollen niet werkt: wat kan je dan nog wel doen? We volgen daarin het motto van Hans: het meervoud van pilot is pilots! Luister of kijk naar een zeer boeiend en precies gesprek over het wel en niet werkbaar krijgen van veranderinitiatieven in organisaties.


www.lokocartoons.nl

Boeken op tafel:

Tijdcodes:

  • 03.00 Waarom er in principe niks mis is met ‘klassieke’ veranderplannen
  • 04.30 Verknoping en complexiteit
  • 10.00 Hoe veel goede, kleine momenten optellen tot iets groots
  • 17.00 Meerwaarde scheppend en voorwaarde scheppend in organisaties
  • 24.00 Anderen in positie brengen om verantwoordelijkheid te nemen, waarom dat niet niks is
  • 30.00 Lokaal mensen meer verantwoordelijkheid geven, wat moet je dan o.a. kunnen: denk aan veranderen, leren en samenwerken
  • 35.00 Waarom een plan saai is en welke waarde het wel heeft
  • 42.00 Lokaal veranderen (klein veranderen) is niet simpel!
  • 48.00 Rollen, taken en verantwoordelijkheden is niet de sleutel naar succes: maar wat dan wel?
  • 55.00 Handelen vanuit een redenering versus handelen vanuit strikte regels
  • 59.00 Kleuren van verandering
  • 1.00 Na kleine successen en lokale praktijken door willen pakken en beleid te maken: kan dat? En werkt dat?
  • 1.05 In veranderen is niet elk puzzelstukje even belangrijk: wat betekent dat voor ons vak?
  • 1.09 Klein veranderen: kunnen deblokkeren in organisaties
  • 1.13 Vraag van Hans aan Eva Naaijkens van de Alan Turingschool in Amsterdam

Tip van Tjip 014: Gaat ons onderwijs langzaam ten onder aan regels, procedures en extern opgelegde normen?

Gaat ons onderwijs ten onder aan regels? Zijn we stiekem verslaafd geraakt aan prachtige onderwijsvisies die in de praktijk geen betekenis krijgen? Met Remko Keizerwaard ga ik in gesprek over wat voor soort leiderschap er nodig is om niet te verdwalen in dit type afspraken, vage teamdagen en onduidelijke visietrajecten. Hoe doorbreek je dat patroon? Hoe werk je als leider samen met je team en welke valkuilen kan je beter vermijden? En hoe komt het dat zoveel mooie ideeën stagneren wanneer er plannen, stuurgroepen en ontwikkelteams worden geformuleerd? Ondanks de vaak prachtige vergezichten en plannen, lijkt het wel alsof ons onderwijssysteem kickt op regeltjes, protocollen en structuren. Maar vernieuwing in combinatie met regels en controlemechanismen gaan niet goed samen. Hoe kicken we hier als onderwijsprofessional vanaf? Luister nu naar een nieuwe Tip van Tjip met onderwijsmanager Remko Keizerwaard!

Hoe organiseer je verantwoordelijk en veilig gedrag in de bouw? Tjipcast 027 met Tjeerd Hopma

In de afgelopen jaren zijn er grote verbeteringen in de bouw- en infrasector doorgevoerd wat betreft veiligheid en gezondheid. Denk aan harde maatregelen gericht op gevaarlijke stoffen, beschermingsmaatregelen en veilig werken. Daarnaast is er ook steeds meer aandacht voor preventie, gezondheid en bijbehorend veilig gedrag. Helaas is de bouw- en infra nog wel de dodelijkste sector in Nederland. Elk jaar gebeuren er ongelukken, soms helaas met dodelijke afloop. Daarnaast is het werk fysiek zwaar, waardoor het nodig om als professional extra belangrijk is bezig te zijn met duurzame inzetbaarheid, plezier, veiligheid en bijvoorbeeld herstel. De spannende vraag in de bouw en infrasector is of het mogelijk is sturing te geven aan het gedrag wat hierbij hoort. Je kunt verplichten of verleiden: maar zijn er andere manieren om naar gedragsverandering te kijken? Hierover ging ik in gesprek met Tjeerd Hobma, algemeen directeur van Volandis. Volandis is een kennis- en adviescentrum dat in het leven is geroepen voor werkgevers en werknemers. Is het volgens Tjeerd mogelijk sturing te geven aan gedrag of zijn er grenzen? En wat is de verantwoordelijkheid van werkgever en de werknemer zelf?


gemaakt door Lodewijk van www.lokocartoons.nl

Links en meer achtergrondinformatie:

Tijdcodes:

  • 02.00 Duurzame inzetbaarheid, veiligheid en taal die de vakman begrijpt
  • 05.00 Het werk veilig organiseren, waar begin je?
  • 08.00 Werkgeluk meten, kan dat? Veiligheid en de wisselwerking met geluk (en leren)
  • 10.00 Professionals uit de bouw en infra aan tafel krijgen om in gesprek te gaan
  • 12.00 Zicht hebben op je loopbaan
  • 15.00 Veerkracht
  • 18.00 Brede professionele ontwikkeling in plaats van verticale specialisatie
  • 20.00 108 verschillende soorten beroepen. En de taal van de vakman / vrouw
  • 23.00 Leefstijl
  • 27.00 Individuele preventiezorg en de verbinding met werkgevers
  • 29.00 Hoge werkdruk, lage marges en druk op samenwerkingsrelaties
  • 32.00 Een leven lang leren, congres op 7 november!
  • 34.00 Afronding en blik vooruit!

Wat is de essentie van veranderen in organisaties? Tjipcast 024 met Marco de Witte

Het is niet al te ingewikkeld om in een organisatie omvangrijke en ambitieuze veranderplannen te formuleren. Maar als het niet in de dagelijkse werkpraktijk van collega’s specifieke betekenis krijgt, dan zal het bij plannen maken blijven. Veranderen in organisaties heeft veel meer met emotie, beleving en individualiteit te maken dan we soms willen denken. Niet alles is in teamsessies of heidagen op te lossen en ‘aan te gaan’. De kern van een veranderopgave ligt in de kwestie of het in de hoofden en harten van professionals kan komen. Een spannend begin van een gesprek met Marco de Witte over de essentie van veranderen. Rationele doelen vragen om concrete betekenis, ruimte om het te kunnen vervormen en zo eigen te maken. Dat is een kernopgave in een veranderproces die veel leiders maar lastig durven aan te gaan. Hoe ga je met deze spanningen om? Je kunt het nu beluisteren in Tjipcast 024!


Cartoon gemaakt door Lodewijk van www.lokocartoons.nl

Tijdcodes

  • 01.00 Veranderen gaat om ideeen te laten landen in een lokale werkpraktijk
  • 02.00 Ontwerptheorie en zelfsturende teams
  • 04.30 Emotionele verbinding met een grote ambitie
  • 06.00 Persoonlijke motieven en vragen in een veranderproces: een identiteitsvraagstuk
  • 09.00 Emotionele onderstroom
  • 11.00 Leerangst en de wens om te willen bewegen (gevoelde urgentie)
  • 14.00 Oude gedrag, de beginfase van veranderen en een ambitie formuleren
  • 15.00 Aandacht voor de onderstroom
  • 18.00 Waarom, waarom, waarom, daar ontstaat energie, of niet
  • 24.00 De kamer uitlopen, discussies en welles nietes gesprekken
  • 27.00 De rol van leiderschap in verandering, hoe begin je?
  • 31.00 Denken over veranderen, diffuse veranderopgaves en zoeken naar aangrijpingspunten om beweging te organiseren
  • 37.00 Samenwerken doen om te leren samenwerken
  • 42.00 Dynamiek tussen veranderidee en lokale werkpraktijk
  • 46.00 Laag voor laag ingrijpen in een organisaties, waarom doen we dat? En welke rol spelen verticale relaties?
  • 50.00 Veranderkleuren, verschillende realiteiten in organisaties
  • 55.00 Eerste orde, tweede orde en derde orde verandering
  • 59.00 Privaat – publieke sector, ambitie en urgentie
  • 1.03 Overdracht, persoonlijk leiderschap en de rol van opvoeding en historie (de rol van de veranderaar)
  • 1.06 Onbewuste patronen in kaart brengen, ze opnieuw ervaren
  • 1.09 Afronding en blik vooruit!

Wanneer ben je verslaafd? En hoe kom je er vanaf? Tjipcast 023 met Cor de Jong

Verslaving is een groot maatschappelijk probleem. Zo zijn er in Nederland ongeveer 1 miljoen mensen die zwaar en problematisch drinken. Maar van deze groep laat maar een kleine 80.000 mensen zich behandelen. En ongeveer 18% van de Nederlandse bevolking rookt dagelijks en is ‘verslaafd’. Waarom doen deze mensen dat? En waarom stoppen ze niet, het is immers levensbedreigend en zeker niet gezond! Verslaving is echter een complex verschijnsel. En afkicken blijkt niet makkelijk en vraagt om meer dan pure wilskracht. Er speelt vaak meer op de achtergrond zoals schaamte, onvermogen om te veranderen, sociale druk, eenzaamheid of meervoudige middelen afhankelijkheid. Verslaving is een chronische hersenziekte en vraagt specifieke hulp en begeleiding. Niet alleen het fysieke vraagt aandacht, in grote mate is het ook een gedragskwestie. In deze Tjipcast spreek ik hoogleraar verslaving en verslavingszorg Cor de Jong over verslaving, afkicken en kunnen minderen. We verkennen hoe verslaving werkt, hoe het ontstaat en op wat de belangrijkste aanknopingspunten zijn uit de wetenschap vandaag de dag.


Tijdcodes

  • 04.00 Het vak van verslavingszorg, ontwikkelingen in de afgelopen jaren
  • 05.00 Verslaving, wat is een werkbare definitie?
  • 07.00 Controleverlies
  • 09.45 Het gaat steeds een beetje slechter, maar merk je dat ook? Beloningssysteem en het programmeren van je hersenen
  • 13.00 Precies weten waar je kunt scoren
  • 15.00 Biologisch, sociaal en psychologische componenten van verslaving
  • 18.00 Diagnose stellen, vroeger en nu en de rol van schaamte
  • 21.00 Roken in de zorg
  • 24.00 Sociale druk van anderen
  • 27.00 Seksverslaving (film Shame), ongeluk en de zoektocht naar geluk
  • 31.00 Verslaving bij autochtonen, Aboriginals, Indianen en complexiteit van verslaving
  • 33.00 Minderen en je gebruik onder controle krijgen
  • 36.00 Fysieke routines in relatie tot verslaving
  • 39.00 Verslaving en de prestatiesamenleving
  • 43.00 Omgaan met tegenslagen
  • 47.00 Verslaving aan zinloze routines ook in de zorg
  • 50.00 Ervaring van Cor van bureaucratie in de zorg
  • 53.00 Sociale systeem aanpakken rondom de verslaafde
  • 56.00 Afronden en de verklarende woordenlijst