Volgens mijn gast Eveline Bogers kan de invloed van een rijke taalomgeving op de taalontwikkeling van jonge kinderen kan niet genoeg benadrukt worden. We dienen mondelinge taalvaardigheid dan ook niet te zien als “voorstadium” van lezen en schrijven, maar als fundament van taalontwikkeling. In dit gesprek legt Eveline Bogers uit hoe taal in de eerste levensjaren razendsnel wordt opgebouwd en hoe dat doorwerkt in leren lezen, spelling, denkontwikkeling en bijvoorbeeld begrijpend lezen. Het draait daarbij niet alleen om hoeveel taal kinderen horen, maar vooral om de kwaliteit. Dit valt uiteen in drie domeinen: rijk taalaanbod, veel taalkansen om zelf te spreken en positieve taalfeedback. Eveline schreef er twee lezenswaardige boeken over: Sterker in taal door spel, over taalstimulering bij jonge kinderen en Al pratend wijs, over mondelinge taalvaardigheid.

We bespreken ook de uitdagingen die scholen tegenkomen als het gaat om mondelinge taalvaardigheid: niet ieder kind groeit op in een omgeving waarin veel gesprekken, uitleg en woordenschat vanzelfsprekend zijn. We bespreken hoe deze verschillen al vroeg ontstaan, hoe je ze kunt herkennen in de klas en waarom monitoren in de kleuterfase helpt om mogelijke problemen niet te verergeren. We bespreken vijf taalonderdelen voor rijke mondelinge taalvaardigheid: de fonologie (klanken), semantiek (woordenschat), syntaxis (zinsopbouw), morfologie (werkwoordsvormen) en pragmatiek (gespreksregels). Ook komt metalinguïstiek aan bod: het overkoepelende vermogen van kinderen om te reflecteren op eigen taalgebruik. Eveline legt aan de hand van concrete voorbeelden uit hoe een school werk kan maken van krachtige en betekenisvolle vroege mondelinge taalvaardigheid.

Kernpunten uit de podcast:

🗣️ Mondelinge taalvaardigheid is een cruciale basis voor gelijke kansen. Het beïnvloedt leren lezen, spelling, denkontwikkeling en bijvoorbeeld begrijpend lezen.
🌱 In de eerste zeven levensjaren zijn hersenen ontzettend gevoelig voor taal.
⚖️ Rijk taalaanbod, veel taalkansen om te spreken en positieve taalfeedback versterken elkaar in het klaslokaal.
🌍 Kennis van de wereld voedt de woordenschat van kinderen.

Quotes uit de podcast:

💬 “Mondelinge taalontwikkeling werkt door in bijna alles wat kinderen op school moeten leren: van lezen en spelling tot denken en begrijpend lezen.”

💬 “De basis voor taal wordt gelegd in de eerste zeven levensjaren; daarna kun je het nog bijleren, maar het kost aantoonbaar meer moeite.”

💬 “Alleen taalaanbod is niet genoeg: kinderen moeten ook ruimte krijgen om zelf te spreken, te proberen en te oefenen.”

💬 “Moeilijke woorden hoef je niet te vermijden; juist door ze te gebruiken help je kinderen de wereld beter te begrijpen.”

Tjipcast wordt mogelijk gemaakt door:

Wetenswaardig. Wil jij thematisch onderwijs realiseren, op basis van directe instructie, rijke teksten, en ook nog eens volledig kerndoel dekkend zijn? Wetenswaardig is een compleet uitgewerkte lesmethode voor leraren in het primair onderwijs. Nieuwsgierig? Kijk op Wetenswaardig voor meer informatie!

JSW. Hét vakblad voor leerkrachten en onderwijsprofessionals. JSW is praktijkgericht, duidelijk en toegankelijk! En wist je dat JSW ook een thematisch deel heeft? Met zes rijke edities per schooljaar én extra inspiratie via de website en nieuwsbrief blijf jij zo helemaal bij! Bijvoorbeeld nieuwsgierig naar basisvaardigheden, burgerschap, meertaligheid, sociaal emotionele ontwikkeling of actuele ontwikkelingen op het gebied van lezen? 

Tijdstempels

00:00 – Introductie en welkom
00:45 – Loopbaan keuze
02:10 – Vroege basis
03:45 – Rijke taal
06:20 – Begeleid spelen
07:10 – Taalachterstand en cijfers
07:50 – Drie groeimiddelen
09:40 – Aansluiten spel
12:05 – Meertaligheid basis
14:30 – TOS signalen
16:10 – Monitoren richtlijnen
18:55 – Taalonderdelen overzicht
33:35 – Luisteren en bijsturen
35:05 – Praktische tips
37:15 – Herhaald lezen
39:10 – Slot