Didactiek en Pedagogiek

Instructie – Toetsen – Vakmanschap – Voorkennis – EDI – Veiligheid – Leren lezen – Herhalen – Leerlingvolgsysteem – Rekenen – Vertrouwen – Pesten – Maakonderwijs – Checken van begrip – Kennis – Toetsrevolutie – Formatief handelen – Stress – Nieuwsgierigheid

Wat gaat er goed in ons onderwijs?

Onderwijs in Nederland staat volop in de belangstelling. Geen dag gaat voorbij en er verschijnen kritische rapporten, studies, nieuwsberichten om ons ‚Äėwakker te schudden‚Äô. Er zijn grote zorgen. Neergaande resultaten in vergelijking met andere landen, zorgen over de kwaliteit, tekorten in de arbeidsmarkt en bijvoorbeeld de hoge stress die studenten ervaren. De lijst is best lang. En hier hebben we ook al best wat podcast afleveringen over gemaakt. In deze afleveringen willen we het anders aanvliegen. We kijken naar wat er goed gaat in Nederland. Waar blinken we in uit? Waar ligt de kracht van het onderwijs in Nederland en wat kunnen we hiervan leren? Een positieve podcast! Ik ga hierover in gesprek met hoogleraar Inge de Wolf.

Inge de Wolf is bijzonder hoogleraar onderwijssystemen aan het Researchcentrum voor Onderwijs en Arbeidsmarkt van de Universiteit Maastricht. Ook is ze oprichter en directeur van Education Lab. En sinds kort werkzaam bij het Nationaal Regieorgaan Onderwijsonderzoek (NRO). Van 2012-2019 was ze verantwoordelijk voor de Staat van het Onderwijs. Sinds 2016 werkt ze ook regelmatig voor de OECD en de WereldBank. 

Klik op deze link als je meer informatie zoekt over het prachtige boek Classroom Portrets.

Wat is er in Nederland met ons rekenonderwijs aan de hand?

Het rekenonderwijs in Nederland staat onder druk. De resultaten zijn niet goed en het blijft lastig het tij te keren. In deze podcast ga ik samen met Peter Langerak op zoek naar de onderliggende verklaringen. Nederland heeft bijvoorbeeld ontzettend veel rekendoelen. Daarnaast is ons rekenonderwijs te typeren als een monocultuur. Er is één onderliggende visie op rekenen die voor iedereen leidend is, ook al is hier veel kritiek op te geven. Robbert Dijkgraaf waarschuwde al in 2009 dat deze monocultuur zorgwekkend is, omdat het tot verarming leidt. Dat schreef hij in het het KNAW-rapport over rekenonderwijs. Daarin werd opgeroepen tot meer wetenschappelijk onderzoek naar rekenonderwijs: stimuleer onderzoek naar rekenonderwijs en vergroot het palet van het onderzoek. Hoog tijd om in 2023 pas op de plaats te maken en te bepalen waar we nu als samenleving staan als het gaat om kinderen goed te leren rekenen.

Peter Langerak is onderwijspedagoog bij het Nederlands Mathematisch Instituut. Peter begeleidt scholen in het gebruik van de methode Foutloos Rekenen, ontwikkelt de methode door zodat het een volledige basisschoolmethode wordt en doet een promotieonderzoek aan de Vrije Universiteit Amsterdam.

Hieronder nog wat interessante leessuggesties:

Valkuilen tijdens het lesgeven en tips hoe elke leraar NU de kwaliteit zijn lessen kan verbeteren

Te gast zijn Marita Eskes en Marcel Schmeier. Marita als Marcel bezoeken zeer veel scholen en observeren jaarlijks honderden lessen van leraren. Hoog tijd om eens terug te blikken op deze bezoeken en praktische tips te geven over hoe elke leraar nu de kwaliteit van zijn lessen kan verbeteren. We starten met terugkerende valkuilen, bespreken favoriete boeken en werken toe naar een serie met direct toepasbare tips voor elke leraar! Veel luisterplezier!

Marita is bekend als auteur van het boek Technisch lezen in een doorlopende lijn. Een handboek voor de basisschool. En ze schreef een nieuw boek dat bijna verschijnt: Begrijpend lezen in een doorlopende lijn. Marcel is auteur van onder andere de zeer succesvolle boeken Expliciete Directe Instructie 2.0, Effectief rekenonderwijs op de basisschool en Bordwerk en aantekeningen, slow teaching in de 21ste eeuw. Recent verscheen bij Pica: Expliciete Directe Instructie in het VO.

Boeken die in de podcast voorbijkwamen zijn:

Wat toetst de eindtoets in het basisonderwijs eigenlijk?

In deze podcast is toetsexpert en toetsontwikkelaar Karen Heij te gast. In 2021 verdedigde ze een proefschrift over de rol en functie van de eindtoets in het primair onderwijs. Over de conclusies van haar proefschrift gaat dit gesprek. We verkennen de functie en werking van de eindtoets in het basisonderwijs. We bespreken de historische opkomst van de eindtoets en gaan dieper in op de werking van de meest bekende toets in Nederland: de cito toets. In haar onderzoek worden enkele belangrijke kritieken en normatieve implicaties van het toetssysteem in Nederland kaart gebracht. Zowel op het niveau van leerling als op beleidsmatig niveau en in relatie tot de huidige onderwijskwaliteit vraagstukken. We verkennen in hoeverre de eindtoets in het basisonderwijs zoals die nu werkt de gelijke kansen in Nederland groter of kleiner maakt.

Onderwijsnieuws: augustus 2023

Welkom terug bij De Top 10 onderwijsnieuws. We hopen dat je een verfrissende zomer hebt gehad en klaar bent voor het nieuwe studiejaar. In deze eerste aflevering van jaargang twee blikken we terug op de maand augustus: de voorbereidingen, de uitdagingen en de kansen die het nieuwe schooljaar met zich meebrengt en het onderwijsnieuws dat al langzaam los komt in de media.¬†Nieuws dat we behandelen: ¬†Zakken op 0.1 punt wat vindt de rechter daarvan? Een duurzamer en goedkoper schoolboeken systeem?¬† Leegloop van scholen in provincie en regio. Anti-Wiersma minster benoemd.¬†Roosterchaos raakt de leerling ‚Äď lerarentekort onverminderd. Een kwart van de jonge docenten stopt binnen 5 jaar. Pakistaanse schoolkinderen vast in de kabelbaan. Hogescholen verantwoordelijk voor mislukte onderwijsvernieuwing ‚Äď vraagteken? Schoolvervoer speciaal onderwijs is een puinhoop. Vooruitblik naar het komende jaar: op tijd voor de basisbeurs?

Deze podcast is ook te vinden via een nieuw kanaal: Top 10 onderwijsnieuws. Maar je kunt natuurlijk ook hier blijven luisteren. Tips of idee√ęn voor de volgende uitzending? We horen het graag!

Zijn de pabo’s aan zet?

In het licht van de uitdagingen rondom de onderwijskwaliteit van het primair onderwijs duik ik in deze podcast dieper in de wereld van de pabo’s. Pabo staat voor pedagogische academie voor het basisonderwijs. De opleiding voor leraren in het basisonderwijs (ook wel primair onderwijs). Steeds vaker is er kritiek hoorbaar op de kwaliteit van de pabo opleidingen in Nederland. Sommige experts stellen dat pabo’s teveel bezig zijn met innovatie en vernieuwing en te weinig met didactiek en kennisoverdracht. Ook zijn er politiek gezien zorgen over de basiskwaliteit en toelatingseisen. Iemand die zich actief mengt in deze discussie is Koen Steeman. Koen is nu opleidingsdocent van de pabo-opleiding verbonden aan de Hogeschool Arnhem en Nijmegen (HAN) en teamleider van de propedeuse. In de afgelopen periode heeft hij met zijn team het pabo curriculum ingrijpend herzien. We gaan in gesprek over deze ontwikkeling en aanleiding. Ook bespreken we de veelgehoorde kritieken en verkennen we kansrijke oplossingen voor het primair onderwijs in Nederland.

Hoe kan een school samen aan effectief leesonderwijs werken?

In deze podcast staat de kwaliteitswaaier effectief leesonderwijs in begrijpend lezen centraal. Deze kwaliteitswaaier is een initiatief van de kennistafel effectief leesonderwijs. Een initiatief van de PO-Raad, VO-raad en het Nationaal Regieorgaan Onderwijsonderzoek (NRO) en brengt uitwisseling tot stand tussen wetenschappelijke onderzoekers van hogescholen en universiteiten en mensen uit de praktijk: leerkrachten, schoolleiders, bestuurders en deskundigen van organisaties daaromheen. We bespreken de totstandkoming van deze publicatie en hoe je met de bouwstenen aan de slag kunt gaan in je school.

Gasten aan tafel:

  • Mirjam Snel, hogeschoolhoofddocent taal en lezen op de hogeschool van Utrecht en voorzitter van de kennistafel effectief leesonderwijs

Deze kwaliteitswaaier is ontwikkeld in samenspraak met schoolbestuurders, schoolleiders, leerkrachten, leraren, de stichting lezen, het SLO, diverse opleiders, wetenschappers en onderzoekers, lectoren, beleidsadviseurs en het expertisecentrum Nederlands. Nieuwsgierig geworden naar hoe Het Stroomdal in Zuidlaren de leesresultaten heeft verbeterd? Je bent van harte welkom! Stuur dan een mailtje naar Anne de Vries via a.devries@ckcdrenthe.nl.

Hoe blijft het onderwijsteam van de Sint Alexanderschool in Bennekom in de leerstand?

Ik ben op pad gegaan naar de Sint Alexanderschool in Bennekom. Op uitnodiging van SKOVV ga in gesprek met leerkrachten en schoolleiders over sterke schoolpraktijken en passie voor goed onderwijs. Op de Sint Alexanderschool werkt een bijzonder team onderwijsprofessionals die zeer actief zijn in het samen professionaliseren en leren. Met andere woorden: Ze staan in de leerstand. In deze podcast praten we over hoe ze dat aanpakken, welke effecten ze zien in de dagelijkse praktijk en hoe ze werk maken van de aanpak klassenkracht. Wist je trouwens dat de schooldirecteur Berend Cornel heel actief is op twitter? Hij zit ook aan tafel! Volgtip!

Aan tafel zitten:

Floor Kamps, 16 jaar leerkracht, sinds 5 jaar Intern Begeleider en kwaliteitscoördinator

Hennie Pes, specialist klassenkracht en kleuter leerkracht

Kyra Noorlander, specialist leerkracht en initiatiefnemer van de bosdagen

Is challenged based learning het beroepsonderwijs van de toekomst?

Voor deze podcast ben ik te gast bij Hogeschool Saxion in Deventer. Op uitnodiging van het platform talent voor technologie maak ik een speciale aflevering over digitale werkplaatsen. Digitale Werkplaatsen zijn opgericht door het Ministerie van Economische Zaken & Klimaat, onderwijsinstellingen, lokale overheden en bedrijfsleven. Als mkb-ondernemer word je hier door studenten uit het hbo, mbo of wo, docenten en experts op maat geholpen met digitaliseren. Denk daarbij aan online sales & marketing, data en automatisering; van je website op orde krijgen tot het gebruiken van data om je bedrijfsprocessen beter in te richten.

Eén van de kernaspecten is het werken met challenged based onderwijs. En daar gaan we het in deze podcast uitgebreid over hebben. Wat bedoelen we hier precies mee? Hoe werkt deze vorm van innovatief onderwijs en wat vraagt het van werkveld, docent en student? Ik ga hierover in gesprek met Timo Kos, lid van het college van bestuur bij Saxion Hogeschool en Annette Dupree, projectleider werkplaats online ondernemen in Groningen.

Hoe maakt de Monnikskap werk van inclusief onderwijs?

In deze aflevering zit ik niet in de studio, maar ben ik naar Nijmegen afgereisd. Ik bezoek middelbare school De Monnikskap in Nijmegen. De Monnikskap van het Dominicus College Nijmegen verzorgt inclusief onderwijs biedt havo, vwo en gymnasium voor leerlingen met een beperking. Dit is (voor zover ik weet) de enige plek in Nederland waar leerlingen met een chronische ziekte en/of fysieke beperking regulier havo/vwo onderwijs kunnen volgen. Ik ga hierover in gesprek met Jeroen Pouwels, docent Nederlands, Marijke Welten, projectleider onderwijsvernieuwing en docent Nederlands, Luuk Teunissen, onderwijsassistent. En Casper de Gans en Joris Berkers, eindexamen leerlingen van 5 havo.