ADHD is in korte tijd een van de meest gebruikte verklaringen geworden voor gedrag dat schuurt met verwachtingen op school en in de samenleving. Wat ooit bedoeld was als een beschrijvende classificatie, functioneert steeds vaker als verklaring, identiteit en toegangsbewijs tot zorg, ook in het onderwijs. Dat roept fundamentele vragen op: wat benoemen we eigenlijk wanneer we ADHD zeggen en wat doen we vervolgens met dit label?

Hoogleraar Laura Batstra plaatst het verschijnsel in een bredere context. Niet door het bestaan van ernstig probleemgedrag te ontkennen, maar door scherp te kijken naar schaal, aannames en verscholen belangen. Ze laat zien hoe snel gedrag bij kinderen en volwassenen wordt losgemaakt van opvoeding, onderwijs, stress en maatschappelijke druk en wordt teruggebracht tot iets dat in het individu zou zitten. Daarbij gaat aandacht uit naar hardnekkige misverstanden over hersenen, dopamine en erfelijkheid. Ook de rol van classificatiesystemen zoals de DSM komen in dit gesprek aan bod.

De spanning zit bij de vanzelfsprekendheid waarmee medicatie wordt ingezet, bij de economische prikkels in zorg en wetenschap en bij een onderwijssysteem dat steeds minder ruimte heeft om divers gedrag te verdragen. Tegelijk houdt Laura een pleidooi voor iets anders: sterkere contexten, meer professionele ruimte voor scholen, en terughoudendheid met labels die meer beloven dan ze waarmaken. Lees zeker het opnieuw uitgegeven boek van Laura: ADHD, Macht en Misverstanden.

Kernpunten uit de podcast:

🧠 ADHD is geen ziekte in het kind, maar een label voor gedrag dat lastig past binnen huidige maatschappelijke en onderwijseisen.

🏫 Problemen worden te snel geïndividualiseerd, terwijl aanpassingen in school, opvoeding en context vaak meer effect hebben.

💊 Medicatie kan in uitzonderlijke gevallen helpend zijn, maar wordt op veel te grote schaal ingezet zonder bewezen langetermijneffecten.

📊 Biologische verklaringen zoals een dopamine-tekort of kleinere hersenen berusten op misinterpretaties van groepsonderzoek.

⚖️ Economische en institutionele belangen beïnvloeden welke kennis dominant wordt en welke alternatieven uit beeld blijven.

Quotes uit de podcast:

“ADHD is geen ziekte die huist in een kind. Het is alleen maar een naam voor gedrag waar wij moeite mee hebben.”

“Wat statistisch significant is, kan klinisch volledig nul relevant zijn.”

“We behandelen nu massaal individuele kinderen, terwijl we de context waarin ze vastlopen grotendeels ongemoeid laten.”

Tjipcast wordt mogelijk gemaakt door:

Wetenswaardig. Wil jij thematisch onderwijs realiseren, op basis van directe instructie, rijke teksten, en ook nog eens volledig kerndoel dekkend zijn? Wetenswaardig is een compleet uitgewerkte lesmethode voor leraren in het primair onderwijs. Nieuwsgierig? Kijk op Wetenswaardig voor meer informatie!

JSW. Hét vakblad voor leerkrachten en onderwijsprofessionals. JSW is praktijkgericht, duidelijk en toegankelijk! En wist je dat JSW ook een thematisch deel heeft? Met zes rijke edities per schooljaar én extra inspiratie via de website en nieuwsbrief blijf jij zo helemaal bij! Bijvoorbeeld nieuwsgierig naar basisvaardigheden, burgerschap, meertaligheid, sociaal emotionele ontwikkeling of actuele ontwikkelingen op het gebied van lezen? 

Tijdstempels

00:00 – Intro gesprek
01:05 – Interesse ADHD
02:40 – Medicatiebeleid
04:55 – Moreel conflict
06:20 – Context school
07:45 – Definitie ADHD
09:20 – Gedrag samenleving
11:10 – Misverstanden ADHD
13:15 – Stress factoren
15:10 – Medicatie schaal
17:00 – Hersenonderzoek
19:00 – DSM verruiming
22:40 – Volwassen ADHD
29:05 – Rol onderwijs
33:20 – Sterke contexten