Wat hebben de afgelopen jaren ons geleerd over onderwijsinnovatie?
Innovatie in het hoger beroepsonderwijs begint vaak met een ambitie: studenten beter begeleiden, meer samenhang aanbrengen in het curriculum of inspelen op maatschappelijke veranderingen. Maar tussen een goed idee en een verandering in de dagelijkse praktijk zitten professionele overtuigingen, bestaande routines en organisatorische afspraken. Wat vraagt het om daarin beweging te brengen? Peter Kenter, voormalig innovatieregisseur bij Avans Hogeschool en maker van de podcast Vonk, blikt terug op vijftig gesprekken over onderwijsinnovatie. We bespreken het verschil tussen verbeteren en vernieuwen, de betekenis van kleine experimenten en de ingrijpende gevolgen van modularisering en flexibilisering. Want een andere inrichting van het onderwijs raakt ook aan de vraag hoe docenten hun vak en hun professionele identiteit zien. Hebben al die innovatietrajecten in het hoger onderwijs onder de streep ook ‘zin’ en hoe bepaal je dat dan?
Een terugkerend onderwerp is de omgang met verschillende perspectieven. Wie kritische vragen direct als weerstand beschouwt, mist mogelijk informatie die nodig is om verder te komen. Tegelijkertijd vraagt een open gesprek om duidelijkheid over de gekozen richting én de bereidheid om plannen aan te passen. Ook stoppen met innovatie komt aan bod. Wanneer wordt doorzetten vooral sleuren? Welke werkzaamheden kunnen verdwijnen als er nieuwe ambities bijkomen? En hoe betrek je studenten zorgvuldig, zonder de verantwoordelijkheid voor onderwijskeuzes bij hen neer te leggen?
Kernpunten uit het gesprek:
🔍 Vernieuwing raakt aan professionele identiteit. Een curriculum met integrale leeruitkomsten vraagt van docenten dat zij hun vak verbinden met een bredere beroepsopgave.
💬 Kritische geluiden verdienen een plek in het gesprek. Verschillende perspectieven onderzoeken biedt meer aanknopingspunten dan mensen indelen in voorstanders en tegenstanders.
🌱 Begin klein, probeer uit en verbeter op basis van ervaringen. Bij veranderingen op instellingsniveau blijven zulke stappen nodig, naast gezamenlijke keuzes en passende organisatorische voorwaarden.
⚖️ Nieuwe ambities vragen om keuzes in tijd en werk. Bespreek daarom ook welke activiteiten of afspraken kunnen vervallen.
🎓 Neem ervaringen van studenten serieus, maar houd zelf verantwoordelijkheid voor het onderwijsontwerp. Onderzoek welke problemen zij ervaren en evalueer wat veranderingen voor hen betekenen.
Quotes uit het gesprek:
“Je moet niet in het frame komen van voor en tegen.”
“Je doet het een keer, je reflecteert erop, je verbetert het, je doet het nog een keer.”
“Je kan niet alles helemaal uitkristalliseren voordat je eraan begint.”
Tijdstempels
00:00 – Kennismaken met
02:00 – Verhalen delen
03:40 – Blijven vernieuwen
05:39 – Samen onderzoeken
08:06 – Kleine veranderingen
09:29 – Verbeteren vernieuwen
11:47 – Samenhang organiseren
13:29 – Professionele identiteit
16:15 – Verschillende perspectieven
20:16 – Laagdrempelig deelnemen
22:20 – Klein beginnen
25:23 – Durven stoppen
28:03 – Persoonlijke gedrevenheid
30:32 – Organisatorische voorwaarden
34:42 – Studenten betrekken
Tjipcast wordt mogelijk gemaakt door:
Wetenswaardig. Wil jij thematisch onderwijs realiseren, op basis van directe instructie, rijke teksten, en ook nog eens volledig kerndoel dekkend zijn? Wetenswaardig is een compleet uitgewerkte lesmethode voor leraren in het primair onderwijs. Nieuwsgierig? Kijk op Wetenswaardig voor meer informatie!
JSW. Hét vakblad voor leerkrachten en onderwijsprofessionals. JSW is praktijkgericht, duidelijk en toegankelijk! En wist je dat JSW ook een thematisch deel heeft? Met zes rijke edities per schooljaar én extra inspiratie via de website en nieuwsbrief blijf jij zo helemaal bij! Bijvoorbeeld nieuwsgierig naar basisvaardigheden, burgerschap, meertaligheid, sociaal emotionele ontwikkeling of actuele ontwikkelingen op het gebied van lezen?