klassenmanagement

De leerkracht als sleutel tot gedrag in de klas

16 juni 2026 Didactiek en Pedagogiek 33:53

Gedrag in de klas ontstaat zelden uit het niets. Wat op het eerste gezicht lijkt op expres iets weigeren, storen of escaleren, heeft vaak een aanloop: een overgang die schuurt, een taak die te moeilijk is, spanning van thuis, onzekerheid of een leerling die nog niet goed weet hoe hij met emoties kan omgaan. Juist daarom ligt de sleutel niet alleen bij het corrigeren van gedrag, maar bij het leren kijken naar wat eraan voorafgaat. Over de vraag hoe de leerkracht sleutel is tot gedrag in de klas praat ik met Tessa de Bok, leerkracht speciaal basisonderwijs, redactielid van JSW en schrijfster van het activiteitenboek voor verlies en rouw. En Ruchama Brunsveld, orthopedagoog en leerkracht in het speciaal onderwijs. Momenteel is ze kwaliteitscoördinator bij basisschool Aventurijn in Houten. Allebei schreven ze mee aan het themadeel van JSW over gedrag in de klas!

In dit gesprek staat de rol van de leerkracht centraal: als degene die structuur biedt, voorspelbaar reageert, relaties onderhoudt en tegelijk de veiligheid van de hele groep bewaakt. Dat vraagt pedagogische tact. Soms helpt nabijheid, soms duidelijke consequenties, soms een rustmoment, en soms is extra observatie of expertise nodig. Een belangrijke lijn is dat positief gedrag niet vanzelf ontstaat door vooral te zeggen wat niet mag. Leerlingen hebben baat bij concrete verwachtingen, rustige routines en volwassenen die benoemen wat wél helpt. Daarmee wordt gedrag niet versimpeld tot een individueel probleem, maar gezien als iets dat ontstaat in interactie tussen leerling, leerkracht, groep en context.

Kernpunten uit het gesprek

🔑 De leerkracht heeft veel invloed op gedrag door structuur, voorspelbaarheid en duidelijke verwachtingen. Dat betekent niet dat al het gedrag verdwijnt, maar wel dat veel onrust voorkomen kan worden.

👀 Escalatie begint vaak eerder dan het moment waarop gedrag zichtbaar problematisch wordt. Goed observeren helpt om signalen als wiebelen, grapjes maken, zuchten of discussie zoeken tijdig te herkennen.

🧩 Het ABC-model helpt om gedrag niet als los incident te zien, maar te kijken naar aanleiding, gedrag en gevolg. Daardoor wordt duidelijker wanneer en waardoor bepaald gedrag steeds terugkomt.

🤝 Een sterke relatie tussen leerkracht en leerling werkt de-escalerend. Juist na een conflict of rustmoment is herstel belangrijk, zodat een leerling ervaart dat er opnieuw begonnen kan worden.

🌱 Positieve bekrachtiging vraagt om concreet benoemen wat goed gaat. Niet alleen “goed zo”, maar precies aangeven welk gedrag helpt, maakt verwachtingen zichtbaar voor de hele groep.

Quotes uit het gesprek:

“Ik denk dat jij als leerkracht al heel veel gedrag stiekem weg kan nemen. Niet dat het gedrag er dan nooit meer is, maar wel dat je veel gedrag kan voorkomen als leerkracht.”

“De leerkracht heeft gewoon een grote invloed op het klimaat, op de veiligheid in de klas en de interacties in de klas.”

“Een goede instructie geven of goed klassenmanagement, dat is heel zichtbaar. Maar een stevige of goede band opbouwen is niet altijd direct zichtbaar.”

Deze podcast maak ik samen met JSW, hèt vakblad voor het basisonderwijs. JSW is al jaren het naslagwerk voor leerkrachten en onderwijsprofessionals in het primair onderwijs. JSW is praktijkgericht, duidelijk en toegankelijk! En wist je dat JSW ook een thematisch deel heeft? Met zes rijke edities per schooljaar ben jij zo helemaal bij! Bijvoorbeeld nieuwsgierig naar ICT & Media, basisvaardigheden, sociaal emotionele ontwikkeling of actuele ontwikkelingen op het gebied van lezen? Kijk op JSW.nl!

Bekijk ons gesprek eens op YouTube!

Tijdstempels

00:04 – Introductie van het thema
00:45 – Gasten voorstellen
03:27 – Gedrag leerkracht
05:09 – Professionele ruimte
05:45 – Emotionele voorspelbaarheid
07:51 – Escalatie voorkomen
10:15 – Samen observeren
11:26 – Individueel aanspreken
12:08 – ABC model
13:32 – Trauma herkennen
16:27 – Veilige landingsplaats
18:43 – Structuur consequenties
20:12 – Weerbaarheid oefenen
21:57 – Positief bekrachtigen
28:38 – Groep of individu

Behaviour in the classroom: Why should we hold the line?

17 mei 2026 Didactiek en Pedagogiek 45:24

Positive behaviour in the classroom is not a side issue in education. It shapes whether pupils can focus, whether teachers can teach, and whether a school becomes a place of shared expectations rather than individual negotiation. The conversation with Olivia Dear and Sarah Dear centres on one deceptively simple phrase: hold the line. The wrote a great book about it!

That phrase does not mean being harsh for its own sake. It means making expectations clear, applying them consistently, and giving pupils the support they need to meet them. Especially for pupils facing difficulties outside school, consistency can be one of the most stabilising things education provides. Lowering expectations may feel compassionate in the moment, but it can also quietly deny young people the chance to develop habits that matter beyond school: punctuality, attention, independence, responsibility.

The discussion moves from individual classroom routines to whole-school culture. A teacher can plan carefully, teach routines explicitly, and practise classroom transitions, but lasting behaviour culture depends on collective agreement. Schools need to decide what they value, translate those values into concrete behaviours, and help staff act in alignment. Leadership, in this view, is not about rigid control but about continual refinement: staying visible, listening carefully, and returning again and again to the conditions that help pupils learn.

Keypoints of the podcast:

🧭 Behaviour should not be left to chance. Olivia and Sarah argue that teachers need to plan behaviour just as deliberately as they plan curriculum and instruction.

⚖️ High expectations require high support. Holding pupils responsible does not mean ignoring their needs; it means scaffolding them toward independence rather than lowering the standard.

🏫 Classroom culture depends on school culture. Individual teachers can do a great deal, but consistent behaviour becomes much stronger when the whole school shares one clear line.

👀 Leadership needs visibility and curiosity. Strong school culture is built through daily attention, open discussion, and continual refinement rather than fixed rules alone.

⏱️ Time on task is fragile. Small routines—entry, attention, silence, transitions—matter because they protect pupils’ opportunity to learn.

Quotes:

“Behaviour management is something that we all struggle with because you’ve got 30 different personalities in the classroom, but it doesn’t have to be that case.”

“Keep the expectations high and say: I know that you can do this. I believe that you can do this. I’m holding you responsible.”

“A school can only have one successful culture, and that should be the culture that the school has written, the parents have signed up to, and the children have agreed to.”

Tjipcast wordt mogelijk gemaakt door:

Wetenswaardig. Wil jij thematisch onderwijs realiseren, op basis van directe instructie, rijke teksten, en ook nog eens volledig kerndoel dekkend zijn? Wetenswaardig is een compleet uitgewerkte lesmethode voor leraren in het primair onderwijs. Nieuwsgierig? Kijk op Wetenswaardig voor meer informatie!

JSW. Hét vakblad voor leerkrachten en onderwijsprofessionals. JSW is praktijkgericht, duidelijk en toegankelijk! En wist je dat JSW ook een thematisch deel heeft? Met zes rijke edities per schooljaar én extra inspiratie via de website en nieuwsbrief blijf jij zo helemaal bij! Bijvoorbeeld nieuwsgierig naar basisvaardigheden, burgerschap, meertaligheid, sociaal emotionele ontwikkeling of actuele ontwikkelingen op het gebied van lezen? 

Tijdstempels

00:05 – Opening Context
01:12 – Behaviour Culture
03:07 – Michaela Experience
04:20 – Holding Lines
07:32 – Individual Needs
10:09 – Punctuality Expectations
12:52 – Shared Agreements
14:25 – Independence Scaffolding
16:58 – Michaela school
21:08 – School Management
23:28 – Dynamic Leadership
27:42 – Behaviour Systems
29:59 – Classroom Planning
36:23 – Concrete Values
40:15 – Shared Culture

Een inclusieve mindset in de klas klinkt goed, maar hoe dan?

14 augustus 2025 Didactiek en Pedagogiek

Lesgeven is de afgelopen jaren flink veranderd. De druk bij leerlingen is toegenomen, de verwachtingen zijn hoog, en het omgaan met lastig of uitdagend gedrag van leerlingen kan behoorlijk complex zijn. In zo’n dynamische onderwijspraktijk kan het soms zoeken zijn naar wat werkt. Eén mogelijk aanknopingspunt is het innemen van een meervoudig perspectief. In plaats van alleen te kijken vanuit je eigen rol als leraar, kun je ook proberen te begrijpen hoe een situatie eruitziet vanuit het kind, de klas, of de ouders. Door bewust stil te staan bij die verschillende invalshoeken — zonder meteen conclusies te trekken — ontstaat er soms net wat meer ruimte om gedrag anders te interpreteren. En dat kan helpen om beter aan te sluiten bij wat een leerling nodig heeft. In deze aflevering gaan we verkennen wat zo’n perspectiefwisseling in de praktijk kan opleveren, en hoe het je kan ondersteunen bij het omgaan met gedrag dat je uitdaagt.

Deze podcast maak samen met het samenwerkingsverband Koers VO. Bovenstaande aanleiding heeft het consortium Rotterdamse schoolbesturen opgepakt met een onderzoekssubsidie van het Nederlands Regieorgaan Onderwijsonderzoek (NRO) samen met Wegwijsingedrag. Bij dit onderzoek zijn ook de Radboud Universiteit en onderzoeksbureau Oberon betrokken. Inmiddels is er een literatuuronderzoek afgerond naar meervoudig perspectief leren innemen en het handelingsrepertoire van docenten. En een eerste groep docenten uit het voortgezet onderwijs heeft de leergang meervoudig perspectief nemen gevolgd. Wil je meer weten over deze leergang? Kijk dan hier!

Ik spreek met Astrid Ottenheym-Vliegen, oprichter grondlegger van Wegwijsingedrag. En promovendus aan het Donders Instituut aan de Radboud Universiteit Nijmegen waar interdisciplinair onderzoek wordt uitgevoerd naar hersenen, cognitie en gedrag. En tweede gast is Leonieke de Groot, docent Drama op het Wolvert tweetalig in Rotterdam en deelnemer aan de leergang.

Meer weten over het theoretisch model? Die kan je hier downloaden!

Bekijk ons gesprek eens op YouTube!

Hoe houd je als docent regie in de klas? Te gast bij Gert Verbrugghen in de klas

22 mei 2022 Didactiek en Pedagogiek 00:49:56

In deze podcast staat de vraag centraal hoe je als docent of leerkracht regie in de klas krijgt en houdt. Ik ben te gast bij Gert Verbrugghen, docent Engels op het Alfrinkcollege in Deurne voor vmbo. Twee leerlingen doen mee met ons gesprek: Ayman Abu Kashba (14 jaar) en Daniël Stosic (15 jaar). Gert vertaalde het invloedrijke onderwijsboek ‘Running the Room’ van Tom Bennett naar het Nederlands. Titel: Regie in de klas.

We praten in deze podcast over hoe je als docent werk maakt van klassenmanagement. Hoe je kunt sturen op gewenst door het te onderwijzen. En hoe je gebruik kunt maken van routines en afspraken in je klas. Inmiddels is Gert bekend geworden met zijn aanpak. Hij laat keer op keer zien dat je met deze aanpak kinderen met plezier een vak leert en ze veel kennis opdoen. Het is bovendien bij uitstek bevorderlijk voor het verankeren van gelijke kansen. 

Gert Verbrugghen is eerder in de podcast geweest (088) om te vertellen over hoe hij wetenschappelijke kennis toepast om de kwaliteit van zijn lessen te verbeteren.

En: Nieuwsgierig geworden hoe Myndr kinderen leert beter omgaan met internet en digitale afleiding? Kijk op focusindeklas.nl/tjipcast om te zien wat myndr voor jou kan doen!

Je kunt het gesprek met Gert, Daniël en Ayman ook op YouTube bekijken: