Goed leren lezen en spellen is meer dan alleen een didactische opgave. Het raakt direct aan de kansen die kinderen krijgen om mee te doen op school en later in de samenleving. Zeker op een school met grote verschillen in taalachtergrond vraagt dat om meer dan een goede methode: het vraagt om heldere keuzes, gezamenlijke routines en een team dat weet waarom het doet wat het doet.

Op de Caeciliaschool in Amersfoort werken leraren daarom van groep 1 tot en met 8 aan een samenhangende aanpak voor lezen en spelling. Het uitgangspunt is dat alle leerlingen de school goed geletterd verlaten. Dat begint al bij kleuters, met gerichte aandacht voor klanken en klankgebaren, en loopt door in vaste instructieroutines, directe feedback en duidelijke afspraken over wat leerlingen in iedere groep leren.

Leerkracht en spellingspecialist Heleen Fokker en teamleider Janneke Smit laten zien dat zo’n doorgaande lijn niet ontstaat door simpelweg een methode te kiezen. Het vraagt om samen lessen voorbereiden, oefenen, leerlingwerk bespreken, resultaten analyseren en gemaakte afspraken steeds opnieuw toetsen aan de praktijk. Daarbij speelt ook schoolleiding een inhoudelijke rol: focus aanbrengen, tijd organiseren en bewaken dat onderwijsontwikkeling daadwerkelijk bijdraagt aan wat leerlingen nodig hebben.

De Caeciliaschool is één van de expertisescholen van Ontwikkelkracht. Interesse om als school meer te leren van deze experts? Meld je aan en doe mee aan het leertraject!

Kernpunten uit het gesprek

🧩 Een doorgaande lijn vraagt om gezamenlijke afspraken. Leraren moeten niet alleen weten wat zij in hun eigen groep doen, maar ook waar leerlingen vandaan komen en waar zij daarna naartoe gaan.

🎯 Gelijke kansen worden verbonden aan sterke instructie. Juist wanneer kinderen met uiteenlopende taalervaringen binnenkomen, kan een gezamenlijke, leraargestuurde basis ervoor zorgen dat iedereen toegang krijgt tot dezelfde essentiële kennis.

🔄 Directe feedback is onderdeel van het leerproces. Leerlingen controleren en verbeteren hun werk meteen, zodat fouten niet alleen worden vastgesteld maar direct worden gebruikt om verder te leren.

🪞 Toetsresultaten zijn vooral informatie voor de leraar. De centrale vraag is niet alleen hoe een leerling scoort, maar wat de uitkomsten zeggen over het onderwijs en welke aanpassing in het handelen van de leraar nodig is.

🤝 Onderwijskwaliteit wordt gezamenlijk onderhouden. Kwaliteitskaarten, lesbezoeken, gezamenlijke oefening en whiteboardsessies zorgen ervoor dat afspraken geen papieren documenten blijven, maar onderdeel worden van het dagelijkse professionele handelen.

Quotes uit het gesprek:

“Het begint bij de leraar. Die maakt het verschil in die groep.”

“Een fout maken is niet erg. Dat je hem goed verbetert, is wel wenselijk voor een leerling.”

“Voor ons is toetsen vooral de vraag: geven we nog goed les? Het is eigenlijk onze eigen spiegel.”

Deze aflevering maakt deel uit van een bijzondere podcastserie, ontwikkeld in samenwerking met Ontwikkelkracht. Ontwikkelkracht is een landelijk programma dat scholen ondersteunt bij duurzame onderwijsontwikkeling, door wetenschap en praktijk met elkaar te verbinden en leren over de grenzen van scholen heen te stimuleren. In deze serie gaan we in gesprek met expertisescholen en betrokken professionals over thema’s als curriculumontwikkeling, krachtig onderwijskundig leiderschap en effectieve teamsamenwerking. We verkennen wat werkt, waarom het werkt en wat andere scholen hiervan kunnen leren. Wil je laagdrempelig meedoen of meer informatie over de expertisescholen? Check dan hier de link!

Tijdstempels

00:00 Gelijke kansen
03:19 Diverse school
04:24 Geletterde basis
06:36 Sterke instructie
07:09 Directe feedback
08:52 Kwaliteit borgen
10:15 Samen verbeteren
14:09 Elke letter
15:10 Doorgaande lijn
18:30 Gezamenlijke doelen
21:07 Bewuste keuzes
23:08 Vaste routines
26:32 Onderbouwd handelen
27:59 Toetsen benutten
28:55 Onderwijskundig leiderschap

Bronnen

José Schraven – Zo leer je kinderen lezen en spellen: Handboek voor groep 2 t/m 8. Dit is de methodiek waar in het gesprek expliciet naar wordt verwezen. De aanpak richt zich op gestructureerde, leerkrachtgestuurde instructie voor technisch lezen en spellen en op een doorgaande lijn door de school.
Uitgeverij Pica – Zo leer je kinderen lezen en spellen

Bea Ros, Amos van Gelderen, Kees de Glopper & Roel van Steensel – Leer ze lezen: Praktische inzichten uit onderzoek voor leraren basisonderwijs (2021). Het boek bundelt inzichten uit 23 internationale kernpublicaties over goed leesonderwijs, van ontluikende geletterdheid tot technisch lezen en tekstbegrip.
Rijksuniversiteit Groningen – Leer ze lezen

Ontwikkelkracht – Elke letter telt: Kansengelijkheid in lezen en spellen. Het leertraject van Kindcentrum Caeciliaschool in Amersfoort richt zich op een consistente doorgaande lijn van groep 1 tot en met 8, gezamenlijke afspraken, leerkrachtgestuurde instructie en een cultuur van gezamenlijk verbeteren.
Ontwikkelkracht – Elke letter telt