Zicht op vakmanschap in het voortgezet speciaal onderwijs
Voor deze podcast ben ik te gast bij VSO De Korte Dreef in Borculo. De Korte Dreef richt zich op jongeren die moeilijk lerend zijn en die een voortdurende en/ of intensieve ondersteuningsbehoefte hebben in de thuis, school- en/ of vrijetijdssituatie. In de leeftijd vanaf 11-12 jaar tot maximaal 20 jaar. Er gaan hier ongeveer 125 leerlingen naar school en er werken 39 fulltime gespecialiseerde onderwijsprofessionals. We zijn hier in een prachtige omgeving, waar je buiten kunt sporten, leren, bewegen en werken! Aan tafel zitten: Stijn Steentjes, leerlingcoordinator bovenbouw van de afdeling arbeid. Thomas Helmers, mentor, leerkracht in de onderbouw. En Latifa Bouzoeggar, mentor en coördinator van de IBO-groepen (intensieve begeleiding in het onderwijs).
Soms begint onderwijs niet bij een methode, een toets of een lesdoel, maar bij de vraag of een leerling überhaupt weer over de drempel durft te stappen. Bij VSO De Korte Dreef in Borculo staat dat spanningsveld centraal: jongeren die vaak al veel afwijzing hebben ervaren, krijgen er opnieuw perspectief op leren, werken en meedoen. Dat gebeurt niet door de lat te verlagen, maar door leren kleiner, concreter en relationeler te maken. Een ontbijt, een spel buiten, een interne stage, een coachgesprek of een certificaat zijn geen losse activiteiten, maar zorgvuldig gekozen momenten waarop leerlingen oefenen met vertrouwen, verantwoordelijkheid en samenleven.
In het gesprek wordt zichtbaar hoe vakmanschap in het voortgezet speciaal onderwijs bestaat uit voortdurend afstemmen: nabij zijn zonder alles over te nemen, begrenzen zonder af te wijzen, ruimte geven zonder richting kwijt te raken. De school werkt met kleine stappen, soms letterlijk in millimeters, maar steeds met een groter perspectief voor ogen: dat leerlingen ervaren dat ze ertoe doen, ergens naartoe kunnen groeien en een betekenisvolle plek kunnen vinden in de samenleving.
Kernpunten uit het gesprek
🌱 Leren begint met vertrouwen. Voor leerlingen die langdurig thuis hebben gezeten of vaak zijn vastgelopen, is aanwezigheid op school soms al een grote stap.
🧭 Perspectief geeft richting. De Wall of Fame laat leerlingen zien dat uitstroom naar werk of dagbesteding haalbaar is en betekenis kan hebben.
🤝 Samen is een didactische keuze. Samen ontbijten, spelen, werken en reflecteren zijn manieren om sociale vaardigheden en burgerschap concreet te oefenen.
🎯 Succeservaringen worden bewust opgebouwd. Certificaten, stages en kleine leerdoelen helpen leerlingen ervaren dat ontwikkeling mogelijk is.
⚖️ Nabijheid en begrenzing horen bij elkaar. Leerlingen krijgen ruimte om fouten te maken, maar binnen een duidelijke structuur die veiligheid biedt.
Quotes uit het gesprek:
“Die kleine millimeters aan het begin en die succeservaringen, dat kan uiteindelijk leiden tot kilometers.”
“Het belangrijkste is: de leerling moet daar zijn, moet er met plezier zijn en moet het gevoel hebben: ik heb een meerwaarde voor de samenleving.”
“Wij zijn de bijrijder en we kunnen af en toe bijsturen, maar zij zijn leading.”
