Lezen begint niet bij het herkennen van letters, maar door met aandacht betekenisvolle verhalen te delen aan jonge kinderen. En dit start al vanaf enkele maanden oud! De kern van ontluikende geletterdheid is daarmee veel rijker dan het huidige onderwijsdebat over lezen ons laat zien. Vanuit deze gedachte ontvouwt Wilna Meijer een ander beeld van “leren lezen” dan het gangbare schema van klankbewustzijn, letterkennis en bijvoorbeeld vroege toetsing. Ze beschrijft hoe kinderen al heel jong, nog vóór ze geschreven letters naar klanken kunnen decoderen, zich als lezers kunnen gedragen. Kinderen herkennen verhaallijnen, “lezen” prentenboeken mee en ontwikkelen zo een liefde voor lezen. Hoe kunnen we ontluikende geletterdheid sterker cultiveren in ons huidige onderwijs?

Lezen is meer dan de optelsom van deelvaardigheden, maar een complex en verweven netwerk van taal, kennis, interpretatie, gesprek en ervaring. Juist omdat lezen zo verbonden is met betekenis en wereldkennis, wordt volgens haar de kleuterfase kwetsbaar wanneer die vooral wordt ingericht als voorbereiding op technische instructie en (impliciete) toetspraktijken. Hoe dit anders kan zet ze in deze podcast specifiek uiteen. Haar boek Wat jonge kinderen echte lezers maakt gaat over ontluikende geletterdheid en is het eerste deel van een onderzoeksproject naar ‘de levenstijdperken’ van de lezer.

Kernpunten uit de podcast:

📌 Ontluikende geletterdheid draait om samen boeken lezen, gezamenlijke aandacht en groeiend verhaalbegrip, niet om vroege letter-klanktraining.
🧩 Deelvaardigheden stapelen (klanken, letters, strategieën) suggereert ten onrechte dat lezen een optelsom is, terwijl lezen juist een samenhangend, interactief proces is.
👀 Toetsen bij kleuters kan een verkeerd startpunt zijn: klanken isoleren uit woorden is voor veel jonge kinderen conceptueel moeilijk en weinig betekenisvol.
🗣️ Rijke dialogen over teksten (goed luisteren, doorvragen, terug naar de tekst) bouwen begrip, interpretatie en betrokkenheid en kunnen toetsen vaak vervangen.
📚 Veel lezen als motor: vloeiend lezen en leesnetwerken ontstaan vooral door leeskilometers en inhoudelijke rijkdom, óók in zaakvakken en non-fictie.

Tjipcast wordt mogelijk gemaakt door:

Wetenswaardig. Wil jij thematisch onderwijs realiseren, op basis van directe instructie, rijke teksten, en ook nog eens volledig kerndoel dekkend zijn? Wetenswaardig is een compleet uitgewerkte lesmethode voor leraren in het primair onderwijs. Nieuwsgierig? Kijk op Wetenswaardig voor meer informatie!

JSW. Hét vakblad voor leerkrachten en onderwijsprofessionals. JSW is praktijkgericht, duidelijk en toegankelijk! En wist je dat JSW ook een thematisch deel heeft? Met zes rijke edities per schooljaar én extra inspiratie via de website en nieuwsbrief blijf jij zo helemaal bij! Bijvoorbeeld nieuwsgierig naar basisvaardigheden, burgerschap, meertaligheid, sociaal emotionele ontwikkeling of actuele ontwikkelingen op het gebied van lezen? 

Tijdstempels

00:05 – Intro en welkom
00:36 – Leesinteresse
02:26 – Ontluikend lezen
03:59 – Verhaalbegrip
05:02 – Gezamenlijke aandacht
06:35 – Vergeten kennis
09:42 – Klanktraining
12:10 – Toetsproblemen
14:36 – Observatiekunst
18:24 – Decontextualisatie
23:09 – Herlezen
28:39 – Evidence kritiek
33:04 – Zaakvakken terug
34:23 – Veel lezen
39:37 – Goede vragen en slot