Hoe krijg je wetenschappelijke inzichten over rekenonderwijs van papier naar de dagelijkse lespraktijk? Binnen onderwijsorganisatie Arlanta is daarvoor een bovenschoolse rekencrew opgericht: opgeleide collega’s die scholen bezoeken, rekenlessen observeren en met teams onderzoeken waar sterke punten en ontwikkelkansen liggen. Hierover spreek ik met Ker Teunen en Nicole van der Mossel. Ker is kwaliteitscoördinator bij Kindcentrum Vivensa, bovenschools kwaliteitscoördinator, projectleider van de rekencrew en primor van het primoraat van Arlanta. Nicole is crewmember, leerkracht van groep 7/8 en rekencoördinator bij christelijke basisschool De Gearing in Ee.

De aanpak begon met zorgen over de rekenresultaten en een gezamenlijke zoektocht naar kenmerken van effectief rekenonderwijs. Vanuit literatuuronderzoek ontwikkelde een onderzoeksgroep een rekenspecifieke kijkwijzer en aanvullende rubrics. Daarmee kijkt de crew naar meer dan de opbouw van een instructie: welke modellen en materialen gebruikt de leerkracht? Hoe ontwikkelen leerlingen rekenbegrip? En zijn er schoolbrede afspraken over rekentaal en doorgaande leerlijnen?

Ker en Nicole vertellen hoe een schoolbezoek verloopt en wat het leren tussen scholen oplevert. Daarbij komt ook de spanning tussen kritisch kijken en veilig leren aan bod. De crew zoekt naar patronen op schoolniveau, waarna het team samen met de schoolleiding bepaalt welke vervolgstappen nodig zijn. De eerste ervaringen wijzen vooral op meer inhoudelijke gesprekken, kennisdeling en aandacht voor rekenen. Of de aanpak ook tot betere leerlingresultaten leidt, zal de komende jaren nauwlettend worden gemonitord.

Kernpunten uit het gesprek:

🔍 Een algemene observatiewijzer brengt niet vanzelf de kwaliteit van rekenonderwijs in beeld. De rekencrew kijkt specifiek naar rekeninhoud, begripsontwikkeling en het gebruik van modellen en materialen.

🧩 Lesobservaties, een zelfscan en gesprekken geven samen zicht op schoolbrede patronen. Denk aan doorgaande leerlijnen en gezamenlijke afspraken over rekentaal.

🤝 Het schoolbezoek is bedoeld als vertrekpunt voor ontwikkeling. De crew benoemt sterke punten en ontwikkelkansen; de school bepaalt vervolgens welke prioriteiten zij daaraan verbindt.

📚 De instrumenten krijgen betekenis door de kennis van de gebruikers. Scholing, begeleide schoolbezoeken en gezamenlijk oefenen vormen daarom een belangrijk onderdeel van de aanpak.

🌱 De eerste opbrengsten liggen vooral in het professionele gesprek en het leren tussen scholen. Effecten op leerlingresultaten zijn op dit moment nog niet vast te stellen.

Quotes uit het gesprek:

“Gedurende onze observaties wordt de foto steeds scherper, maar het zal nooit een portret worden. We gaan nooit op de man spelen.”

“Met deze aanpak blijft de kennis binnen de organisatie, maar ook de betrokkenheid wordt groter binnen onze schoolorganisatie.”

“Het zijn middelen en het proces, hoe ga je ze gebruiken? Met welke kennis ga je ze inzetten? Dat maakt het verschil.”

Tijdstempels

00:00 – Bovenschoolse rekencrew
01:32 – Zorgelijke rekenresultaten
03:16 – Onderzoek vertalen
05:26 – Eigen instrumenten
08:42 – Rekenkundig kijken
12:07 – Praktijk verrijken
14:05 – Crewmembers scholen
15:39 – Doorgaande leerlijnen
17:41 – Samen verbeteren
23:14 – Rekenen observeren
25:27 – Opbrengsten volgen
28:43 – Kennis behouden
32:18 – Kritische lessen
35:12 – Toekomst verkennen

Tjipcast wordt mogelijk gemaakt door:

Wetenswaardig. Wil jij thematisch onderwijs realiseren, op basis van directe instructie, rijke teksten, en ook nog eens volledig kerndoel dekkend zijn? Wetenswaardig is een compleet uitgewerkte lesmethode voor leraren in het primair onderwijs. Nieuwsgierig? Kijk op Wetenswaardig voor meer informatie!

JSW. Hét vakblad voor leerkrachten en onderwijsprofessionals. JSW is praktijkgericht, duidelijk en toegankelijk! En wist je dat JSW ook een thematisch deel heeft? Met zes rijke edities per schooljaar én extra inspiratie via de website en nieuwsbrief blijf jij zo helemaal bij! Bijvoorbeeld nieuwsgierig naar basisvaardigheden, burgerschap, meertaligheid, sociaal emotionele ontwikkeling of actuele ontwikkelingen op het gebied van lezen? 

Bronnen en verdieping

Je kunt hier drie documente downloaden ontwikkeld door de Rekencrew: de kijkwijzer effectief rekenonderwijs, de schoolscan rekenonderwijs en de rubric Zo ziet ons rekenonderwijs eruit.