Het is maandag 5 januari en ik ben te gast bij de jaarstart van het Stedelijk College Eindhoven. Leerlingen volgen op deze locatie de theoretische, kader- of basisberoepsgerichte leerweg. Naast deze leerwegen wordt er ook onderwijs verzorgd voor de EOA, Eerste Opvang voor Anderstaligen. Door de grote instroom de laatste jaren bevinden deze afdelingen zich niet meer onder een dak. De EOA-afdeling bevindt zich op twee buitenlocaties elders in Eindhoven onder de naam Global College. De docenten en onderwijsprofessionals zijn aan de slag met het toekomstbestendig maken van het onderwijs. Maar wat is dat eigenlijk? En welk proces geef je met elkaar vorm om hierover na te denken en stappen te zetten? Hierover ga ik in gesprek met mijn tafelgasten en tussendoor doen collega’s mee door vragen te stellen en te reageren op het gesprek.

Ik zit aan tafel met:

Mathijs Rosielle, docent bewegen en sport, docent pedagogiek en didactiek

Vicky Vinders, docent NT2 op het Global College en docent pedagogiek en didactiek

Rosalie van den Hengel, docent pedagogiek en didactiek, docent profiel natuur-scheikunde en biologie

Toekomstbestendig onderwijs klinkt vaak als iets groots en abstracts, maar het wordt pas echt concreet als je het terugbrengt naar één vraag: wie zijn onze leerlingen, en waar bereiden we ze op voor? Op het Stedelijk College Eindhoven proberen ze precies dat te doen, met een opvallend nuchtere houding: niet eerst het rooster aanpassen of een nieuw concept uitrollen, maar samen scherp krijgen wat er nú nodig is en wat straks.

Opvallend is dat ze dit proces bewust neerzetten als een expeditie. Er is al wel richting (denk aan autonomie, formatief handelen, diversiteit, taal en burgerschap), maar de route ligt nog niet vast. Dat is geen vaagheid om vaagheid: het is een manier om eerst gezamenlijk taal te geven aan wat je belangrijk vindt, en pas daarna besluiten wat er daadwerkelijk anders moet.

In het gesprek gaat het over de leerling echt zien, over relatie als basis voor kennisoverdracht, en over de spanning tussen motivatie en discipline. Ook komt de vraag op tafel hoe je leerlingen meer eigenaarschap geeft, zodat de overgang naar mbo minder hard aankomt.

Kernpunten uit het gesprek:

🧭 De school kiest bewust voor een zoekende aanpak: wel richting, nog geen vast recept of quick fix. Dat helpt om eerst de bedoeling scherp te krijgen vóórdat middelen (zoals rooster of structuur) centraal komen te staan.

🎯 Relatie en veiligheid worden gezien als voorwaarden om kennis effectief over te dragen. De leerling centraal zetten is daarmee geen “zacht” ideaal, maar een praktische voorwaarde voor leren.

🧱 Het fundament wordt langs drie lijnen opgebouwd: landelijke doelen, succes in vervolgonderwijs (vaak mbo) en wat de school zelf als identiteit en ambitie wil meegeven.

🌍 Meertaligheid krijgt een duidelijke plek: de thuistaal wordt niet weggeduwd, maar juist benut als steun voor het leren van het Nederlands.

🧑‍💼 Eigenaarschap blijft een spanning: docenten willen af van “aan het handje meenemen”, maar zien ook hoe lastig dat is met pubers en met verschillende startposities.

De podcast is opgebouwd langs een aantal verandermanagement basisvragen. Dit boek gaat hier dieper op in. Het zijn vijf ‘simpele’ vragen die bij de start van een verandering handig zijn om te verkennen:

• Waarom veranderen -> Aanleiding in het nu, urgentie, verlangen, context en mogelijk een veranderende omgeving of opdracht?
• Waartoe veranderen -> Doel, koers en richting, toekomst, wat kan of wat moet worden bereikt?
• Wat veranderen -> Welke wijzigingen zijn nodig in de school? Wat moet er gebeuren?
• Hoe veranderen -> Welke aanpak is kansrijk, welk proces geven we vorm? Traject naar de toekomst en welke tijd hebben we hiervoor?
• Wie veranderen -> Wie is betrokken, hoe zit het met ieders persoonlijke beleving, wie speelt welke rol? Wie mogelijk ook niet?

Tijdstempels

00:00 – Intro oproep
00:38 – School context
01:13 – Centrale vraag
02:14 – Directie opdracht
02:52 – Urgentie beeld
03:29 – Sterke punten
04:24 – Polarisatie risico
05:18 – Thuistaal inzet
07:46 – Constructive alignment
09:17 – Leerling centraal
16:45 – Drie pijlers
22:17 – Campus aanpak
24:28 – Regie leerling
29:47 – Skills labs
31:53 – Middag sessie