Het mbo heeft inmiddels flink wat ervaring opgedaan in het toepassen en inzetten van onderzoek om de werkpraktijk en kwaliteit van onderwijs te verrijken, te vernieuwen en te verbeteren. Denk aan het ontwikkelen van een betere druppelbril voor mensen die herstellen van een oogoperatie of de toepassing van een metselrobot op leslocatie. Maar hoe beoordeel je de kwaliteit van zulk type onderzoek? Zijn hier verschillende perspectieven in te onderscheiden? En wat is er nodig om de resultaten van dit type onderzoek daadwerkelijk te gebruiken in onderwijs en beroepspraktijk? We bespreken het recent ontwikkelde kwaliteitskader wat draait om het vermogen van practoraten om zich op deze vier kenmerken te ontwikkelen. De indicatoren zijn richtpunten voor groei en ontwikkeling: kwaliteit van onderzoek, de professionele leergemeenschap, kennisgebruik en verbetering, vernieuwing en innovatie.

In 2012 startte het eerste practoraat in Nederland bij het Mediacollege Amsterdam. Inmiddels zijn er ongeveer 160 practoraten en ontstond er de behoefte aan een gezamenlijke taal en een gestructureerde aanpak om kwaliteit zichtbaar te maken, te versterken en de landelijke ontwikkelingen in beeld te brengen. Daarom heeft de kwaliteitscommissie van Stichting Practoraten in 2025 een nieuw kwaliteitskader practoraten ontwikkeld. Hierover spreek ik met Marjolein den Ouden en Marc van der Meer. Marjolein is epidemioloog en bewegingswetenschapper, practor Zorg en Technologie bij ROC van Twente en lector Technology, Health & Care bij Saxion. Marc is zelfstandig onderzoeker en onafhankelijk adviseur in de mbo-sector. Daarnaast is hij ambassadeur van het programma Taken en Rollen van Docenten voor MBO 2030 en voorzitter van de kwaliteitscommissie van Stichting Practoraten.

We bespreken het recent ontwikkelde kwaliteitskader van practoraten dat creëren, reflecteren en kennisdelen met elkaar verbindt. De ambitie is om daarmee het innovatievermogen van practoraten te versterken. Hoe onderzoek je een praktijkvraag zorgvuldig? Hoe leer je van de resultaten? En hoe zorg je dat anderen de ontwikkelde kennis kunnen gebruiken? Daarbij ontstaat een interessant spanningsveld: een gezamenlijk kader moet houvast bieden, terwijl de vragen, vakgebieden en ontwikkelfasen van practoraten sterk verschillen. We verkennen hoe een waarderende dialoog kan helpen om kwaliteit zichtbaar te maken en verder te ontwikkelen. Ook bespreken we de eigen kennisbijdrage van het mbo in de samenwerking met hbo en universiteiten. Wat vraagt het om deze kennis serieus te nemen en onderzoek duurzaam te verbinden met onderwijs en werk? We doen dit door diverse voorbeelden van praktijkonderzoek te bespreken.

Kernpunten uit deze podcast:

🔍 Praktijkvragen als vertrekpunt. Onderzoek helpt studenten en docenten om systematisch te onderzoeken hoe hun vak en beroepspraktijk kunnen verbeteren.

🧭 Een kwaliteitskader dient ontwikkeling te ondersteunen. De gasten benadrukken het belang van richting, ruimte en een waarderende dialoog, passend bij de ontwikkelfase van een practoraat.

🔄 Creëren, reflecteren en kennisdelen versterken elkaar. Het besproken kader verbindt deze drie vermogens met de ambitie om tot innovatie te komen.

🛠️ Kennis benutten vraagt om extra werk. Lesmateriaal, praktijkboeken en techambassadeurs helpen om onderzoekskennis toegankelijk te maken en in onderwijs en werk toe te passen.

🌱 Duurzame onderzoekscapaciteit vraagt tijd. Samenwerking, vertrouwen en een herkenbare positie in een vakgebied ontstaan door langdurig te bouwen aan mensen en netwerken.

Quotes uit het gesprek:

“Ruimte geven betekent ook dat zo’n onderzoeksmodel kan helpen om je eigen blik te verbreden.”

“Er wordt heel veel ontwikkeld, maar dan blijft het op de plank liggen.”

“Je creëert iets. Je reflecteert en je deelt actief de opgedane kennis.”

Deze aflevering maak ik samen met het Stichting Practoraten, platform voor praktische innovatie. We maken dit studiejaar vier afleveringen over praktijkonderzoek in het mbo.

Tijdstempels

00:00 – Onderzoekskwaliteit bespreken
03:02 – Nieuwsgierigheid benutten
04:33 – Practoraten ontstaan
08:02 – Druppelbril doorontwikkelen
11:28 – Kwaliteitskader ontwikkelen
14:05 – Onderbouwing verkennen
17:11 – Drie kernvermogens
19:06 – Kennis toegankelijk
21:20 – Vakmanschap versterken
24:45 – Techambassadeurs opleiden
27:05 – Context begrijpen
29:48 – Practor worden
31:55 – Onderzoek professionaliseren
34:44 – Onderwijssectoren verbinden
38:38 – Duurzaam opbouwen