Dit is een nieuwe aflevering in de podcastreeks over werken in het onderwijs, gemaakt op uitnodiging van het Nationaal Kennisinstituut Onderwijs (NKO), voorheen het NRO. In deze aflevering verkennen we het thema Human Resource Development (HRD), leren en ontwikkelen van mensen in het onderwijs.

In deze aflevering ga ik in gesprek met Maaike Koopman en Lotte Bakker. Maaike Koopman is associate lector, verbonden aan de lectoraten Beroepsonderwijs en Werken in Onderwijs van Hogeschool Utrecht. Lotte Bakker is schoolleider van Jenaplanschool Wittevrouwen, verbonden aan SPO Utrecht.

We gaan in gesprek over de vraag: Wat voor maatregelen nemen scholen om hun onderwijs anders te organiseren en hoe pakken zij dit aan? We bespreken het  onderzoeksrapport ‘Anders organiseren in het primair onderwijs’, over een onderzoek naar Utrechtse basisscholen en hoe zij hun onderwijs anders organiseren met behulp van een subsidie vanuit Utrecht Leert. Hoewel dit geen onderzoeksproject is dat gefinancierd is door het Nationaal Kennisinstituut Onderwijs, is het vanwege de relevantie voor de onderwijspraktijk opgenomen in deze podcastreeks.

In het gesprek komen veel verschillende maatregelen aan bod. Ook worden concrete praktijkvoorbeelden besproken. Daarnaast gaan we in op onderliggende thema’s zoals gespreid leiderschap, collectieve verantwoordelijkheid, het belang van visie bij verandering en de vraag hoe scholen deze vormen van anders organiseren duurzaam kunnen integreren in hun organisatie.

Belangrijkste linkjes en bronnen van de aflevering:

• Onderzoek naar hoe Utrechtse basisscholen hun onderwijs anders organiseren met behulp van een subsidie vanuit Utrecht Leert (het onderzoeksrapport)
• Infographic met de belangrijkste inzichten uit het onderzoek en meer informatie over Utrecht Leert en de experimenteerregeling
• Eerder sprak ik Lotte Bakker al eens in een podcast over werkplezier en werkgeluk in het primair onderwijs
• Ik heb diverse afleveringen gemaakt over aantrekkelijke schoolorganisaties voor starters en zij-instromers. Deze aflevering is onderdeel van een reeks die is gemaakt in samenwerking met PCBO Rotterdam Zuid
• De podcast over teamgericht organiseren met Ben van der Hilst vind je hier
• Het gesprek over onderwijsambassadeurs kan je hier terugluisteren:

Het Nationaal Kennisinstituut Onderwijs heeft rondom dit onderwerp ook andere relevante bronnen beschikbaar:

• Over het anders organiseren van de klas of school
• Over de effectieve inzet van onderwijsassistenten bij differentiatie
• Over professionalisering in het onderwijs

Meer weten over de podcastreeks?

Deze serie wordt gemaakt op uitnodiging van het Nationaal Kennisinstituut Onderwijs (NKO) en de programmacommissie Werken in het onderwijs. In elke aflevering gaat Tjip de Jong met een onderzoeker en een onderwijsprofessional in gesprek over wetenschappelijk onderzoek, en wat dit betekent voor het werk in de onderwijspraktijk. Het doel is om de dialoog tussen praktijk en wetenschap te versterken door perspectieven en ervaringen te delen. Wil je alle afleveringen raadplegen? Kijk hier! Werken in het onderwijs.

Heb je vragen of suggesties? Laat een reactie achter via https://tjipcast.nl/vraag.

Tijdstempels

00:05 Intro podcast
00:27 Opzet reeks
00:48 Intro gasten
02:14 Onderzoek Utrecht
02:52 PLG aanpak
05:05 Lerarentekort
07:09 Begrip definitie
08:24 Voorbeelden maatregelen
10:07 Kwetsbaarheid systeem
11:42 Maatregelen overzicht
13:06 Experimenteerregeling
14:52 Leren proces
16:08 Rol visie
19:12 Onderzoeksaanpak
22:30 Waarderen aanpak
24:23 Resultaten maatregelen
26:31 Keuzes scholen
28:28 Stimulerend belemmerend
30:49 School verschillen
32:24 Gespreid leiderschap
32:42 Professionalisering vraag
35:00 Praktijk voorbeelden
38:18 Vervolg onderzoek
41:05 Afsluiting podcast

Dit is de zevende aflevering in de podcastreeks over werken in het onderwijs, gemaakt op uitnodiging van het Nationaal Kennisinstituut Onderwijs (voorheen het NRO) en de programmacommissie Werken in het onderwijs.

In deze aflevering ga ik in gesprek met Sietske Waslander en Anko van Hoepen. Sietske is hoogleraar sociologie en verbonden aan TIAS School for Business and Society. Ze doet onderzoek naar sturingsprocessen in het onderwijs op stelsel-, organisatie- en regionaal niveau. Anko van Hoepen is bestuursvoorzitter van SPO Utrecht, een bestuur van meer dan 35 openbare scholen in de stad Utrecht.

We gaan in gesprek over de vraag: wat mogen we (en wat kunnen we) verwachten van regionale sturingsnetwerken in het onderwijs? We doen dit door het onderzoeksproject Sturen met ruimte: regionaal bestuur in het onderwijs te bespreken en specifiek de publicatie De regio als bestuurlijk schaalniveau. Deze publicatie is gebaseerd op een empirische studie naar 30 regionale sturingsnetwerken. Ze verkennen wat deze netwerken opleveren, wanneer ze goed werken, en wat er nodig is om van overleg naar impact te komen.

Onderwerpen die aan bod komen:

🧩 Wat is een regionaal sturingsnetwerk en wat bedoelen we eigenlijk met ‘regio’?

🧭 … waarom gedeeltelijke overlap van netwerken veelal lastigs werkt in de praktijk

🤝 Bestuurlijk vermogen: het belang van onderling vertrouwen, informatie delen, gedeelde betekenisgeving én ruimte voor discussie

☕ De sleutelrol van netwerkcoördinatoren (en waarom “belletjes en kopjes koffie” ertoe doen in de dagelijkse praktijk)

🏙️ Praktijkvoorbeelden uit Zeeland en Utrecht, inclusief ‘dakpanvergaderingen’ en stadstafels

🔎 Hoe kan je als bestuurder netwerkafspraken vertalen naar wat er gebeurt in de school en in de klas?

Belangrijkste linkjes en bronnen van de aflevering:

• Sturen met ruimte: regionaal bestuur in het onderwijs
• De regio als bestuurlijk schaalniveau
• Eerdere podcast met Anko van Hoepen

Het Nationaal Kennisinstituut Onderwijs heeft rondom dit onderwerp ook andere relevante bronnen beschikbaar:

• Werken en leren in externe netwerken
• Alle afleveringen van de podcastreeks komen uiteindelijk op deze pagina van het NKO te staan: Werken in het onderwijs.

Meer weten over de podcastreeks?

Deze serie wordt gemaakt op uitnodiging van het Nationaal Kennisinstituut Onderwijs (NKO) en de programmacommissie Werken in het onderwijs. In elke aflevering gaat Tjip de Jong met een onderzoeker en een onderwijsprofessional in gesprek over wetenschappelijk onderzoek, en wat dit betekent voor het werk in de onderwijspraktijk. Het doel is om de dialoog tussen praktijk en wetenschap te versterken door perspectieven en ervaringen te delen. Wil je alle afleveringen raadplegen? Kijk hier! Werken in het onderwijs.

Heb je vragen of suggesties? Laat een reactie achter via https://tjipcast.nl/vraag.

Tijdstempels

00:00 Introductie en samenwerking NKO

00:40 Gasten en centrale vraag

01:05 Onderzoeksproject en publicatie

01:35 Onderzoeksteam en primair onderwijs

03:24 Wat is een (regionaal) sturingsnetwerk?

03:43 In hoeveel netwerken zit een bestuurder?

05:03 De “tussenlaag” groeit

05:51 Definitie: netwerk, sturingsnetwerk, regio als schaalniveau

06:44 Sociaal kapitaal + geografische bril

07:41 Netwerken mét en zónder geografische binding

09:34 Zeeland vs. Utrecht

11:53 Drie voorbeelden

14:20 Strategisch gedrag

15:23 Bestuurlijk vermogen

16:46 Bestuurlijke prestaties

20:03 Waarom samenwerken nodig is

22:20 Waar komen netwerken vandaan?

25:51 Hoe zorg je dat de “lepel de soep raakt”?

27:02 Rol netwerkcoördinator

30:54 Wat vraagt dit van bestuurders?

33:16 Complexiteit

36:55 Vraag van Marco Snoek

39:01 Wat is anders bij sturingsnetwerken?

42:32 Opbrengsten onderzoek

44:04 Estafette en dakpanvergaderingen

46:37 Vervolgonderzoek

47:55 Vervolgonderzoek

48:48 Afsluiting