literatuur

Hoe werk je samen aan leesbevordering bij leraren en aanstaande leraren?

Samen met Hogeschool De Kempel maak ik een speciale aflevering over leesbevordering bij leraren en aanstaande leraren. Bij lezen denken we al gauw aan kinderen, maar hoe zit het eigenlijk met onszelf? Hoe geef je handen en voeten aan een leesoffensief voor leraren? Welke interventies en aanpakken zijn kansrijk en hoe maak je ruimte om samen te lezen naast alle andere belangrijke zaken die aandacht vragen in het onderwijs? De leesclub van Hogeschool De Kempel doet hier bijzondere dingen in. Voor en door pabostudenten en -docenten! Ze hebben een effectieve aanpak ontwikkeld die als voorbeeld kan dienen voor heel Nederland.

Ik ga hierover in gesprek met: Daisy Mertens, leraar bij brede basisschool De Vuurvogel in Helmond. Eerder leerkracht van het jaar in 2016 en Global Teacher Prize finalist in 2019. Daisy is ook raadslid van de onderwijsraad. Gastonderzoeker bij Hogeschool De Kempel. En Helga van de Ven, hogeschooldocent Nederlands bij Hogeschool De Kempel. Adviseur nascholing op het gebied van taal.

Leraren aan het lezen krijgen in de Pabo of het basisonderwijs? Dit zijn enkele interventies die echt werken! En check zeker deze mooie flyer met tal van aanbevelingen voor leesclubs!

  • Boekpromotie en concrete lesactiviteiten met jeugdliteratuur op¬†sociale media¬†van de opleiding of basisschool.
  • Bibliotheekbezoek (in de opleiding of de openbare bibliotheek) met rondleiding en uitleg.
  • Structureel ingebouwde boekpromotie¬†in de klas (boek van de week, boeken bij thema) en/of studiedagen in het basisonderwijs.
  • Leeslijsten¬†met opdrachten in de klas en in de stagepraktijk.
  • Doorleven van verschillende boekpromotieactiviteiten¬†en deze uitproberen in de (stage)praktijk.¬†

Het artikel Waarom je als leraar zelf meer zou moeten lezen is hier te downloaden.

De dagelijkse praktijk van kennisrijk en thematisch onderwijs op de basisschool

In deze podcast bespreken we de dagelijkse praktijk van het Nederlands Kennis Curriculum. Het Nederlands Kenniscurriculum (NKC) is een kennisgericht basisschoolcurriculum: een concrete en kennisgerichte invulling van de kerndoelen van het onderwijs in Nederland. Met het NKC kunnen scholen en leerkrachten zelfstandig hun onderwijs vormgeven. Hoe werkt dit in de praktijk? Hoe ga je er als team mee aan de slag? En hoe ziet de dagelijkse uitvoering eruit? Hierover praat ik met Wieteke de Wit, leerkracht op de Jan Ligthartschool in Arnhem. Ze is curriculum ontwikkelaar bij het NKC en Alex Koks. Projectleider van het Nederlands Kennis Kenniscurriculum (NKC) bij de School of Education and Society van Academica University of Applied Sciences. Expert op het gebied van curriculum implementatie en ontwikkeling in het PO.

Let op: Eerder dit jaar maakte in een speciale aflevering over de onderliggende bouwstenen van het NKC. Dit is aflevering 231 en is te bekijken via deze link.

Bekijk ons gesprek eens op YouTube!

Hoe geef je goed les aan jonge kinderen in het speciaal basisonderwijs?

In deze podcast staat het speciaal basisonderwijs centraal. Ik ga hierover in gesprek met Diane Faber, leer- en gedragsspecialist, specialist jonge kind en bovenal leerkracht op de Micha√ęlschool in Amersfoort. Ze staat voor groep 1,2 en 3. Aan de hand van concrete lesvoorbeelden en diverse praktijksituaties gaan we in gesprek over lesgeven aan jonge kinderen in het speciaal basisonderwijs. We bespreken het belang van aandacht, taalgebruik, voorlezen, heldere instructie en het hebben van hoge verwachtingen. Ook naar ouders toe. We gaan dieper in op het gebruik van muziek, zang en de begeleiding van spel om als klas samen te leren.

Deze podcast is totstandgekomen in samenwerking met Malmberg. In het najaar van 2023 maak ik twee podcast waarin ik op zoek ga naar persoonlijke verhalen van leerkrachten en docenten die het hart raken. Kijk voor meer informatie over wat Malmberg allemaal doet voor het onderwijs op Malmberg.nl.

Hieronder vind je ook nog een serie foto’s van de betreffende lesmomenten die in de podcast besproken werden. De bronnen en foto’s die in het gesprek genoemd worden zijn direct zichtbaar tijdens het bekijken van de opname via YouTube.

Boeken en linkjes die in het gesprek voorbijkwamen:

  • De tien geboden voor het brein
  • De leeuw in de muis
  • 5e hoornconcert van Mozart, kleine disclaimer: In de podcast noemt Diane het 5e hoornconcert van Mozart, maar ze bedoelde het 4e hoornconcert en daaruit het derde deel (het rondo). Er zijn 4 hoornconcerten van Mozart bewaard gebleven, van 2 andere concerten zijn slechts fragmenten bekend.
  • Over het belang van fonemisch bewustzijn en de relatie met woordenschat, automatisering, woordherkenning, klik hier

Andere literatuur die de moeite waard is om na te slaan?

Skoe, E., Krizman, J., & Kraus, N. (2013). The Impoverished Brain: Disparities in Maternal Education. The Journal of Neuroscience, 17221‚Äď17231

Levitin, D. (2013). Ons muzikale brein. Amsterdam: Atlas.

Kraus, N. (2014). , Auditory learning through active engagement with sound: biological impact of community music lessons in at-risk children. Frontiers in neuroscience, 8:1-12.

Hyde, K., Lerch, J., Norton, A., Forgeard, M., Winner, E., Evans, A., & Schlaug, G. (2009). The Effects of Musical Training on Structural Brain Development. The Neurosciences and Music III: Disorders and Plasticity: Annals of the New York Acadademy of Sciences, 182‚Äď186.¬†

Rouwhorst, C. (2005). Kinderen en muziek. Utrecht: Spectrum.

Bekijk ons gesprek eens op YouTube!

Hoe word je een goede leerkracht?

Te gast is Hannah Bijlsma. Hannah werkt als projectleider en onderzoeker bij de onderwijsinspectie, was eerder ook inspecteur bij het PO/VO. Daarnaast is zij leerkracht in het basisonderwijs. In 2016 richtte zij de beroepsvereniging Academici basisonderwijs (BAB) op. Eind 2022 promoveerde Hannah op een proefschrift aan de Universiteit Twente naar de validiteit en impact van leerling percepties van leskwaliteit. Eerder schreef ze samen met Mirjam Keyser het boek ‚Äėerken de ongelijkheid‘, over de kracht van diversiteit in onderwijsteams. Dit boek werd in 2021 onderwijsboek van het jaar. We gaan in gesprek over deze twee recente publicaties en verkennen de vraag hoe je een goede leerkracht wordt.

Hoe is de dalende leesvaardigheid in het primair en voortgezet onderwijs te verklaren?

Te gast zijn Anna Bosman en Sezgin Cihangir. Samen met Martin Bootsma schreven ze een reactie op het rapport Sturen op begrip, Effectief Leesonderwijs in Nederland. In dit onderzoek is gekeken naar de oorzaken van de afgenomen leesvaardigheid van leerlingen in het primair en voortgezet onderwijs, het zogeheten funderend onderwijs.

In het rapport staan adviezen over wat nodig is om de leesvaardigheid weer op peil te brengen. Het onderzoek is uitgevoerd in opdracht van de commissie voor OCW. Volgens Anna Bosman, Sezgin Cihangir en Martin Bootsma zijn in dit rapport belangrijke oorzaken onderbelicht gebleven, waardoor hun adviezen onvolledig zijn. Ze schreven hun bevindingen op in het rapport Dalende leesvaardigheid, een herinterpretatie.

Waar Van den Broek en collega’s aandacht besteden aan leesstrategie√ęn als verklarende factor, wijzen Anna, Sezgin en Martin op het grote belang van het aanbrengen van (achtergrond) kennis en woordenschat bij de zaakvakken. Hierover ging ik met Anna en Sezgin in gesprek.

Is Oorlog en Vrede het beste boek ooit geschreven? Tjipcast 171 met Philip Westbroek

In het boek Oorlog en Vrede beschrijft Tolstoj de veldslagen van de Grande Armée van Napoleon die het Russisch Rijk binnenvalt. Uiteindelijk keert slechts één procent terug in Frankrijk. Het boek wordt gezien als een klassiek meesterwerk over de Russische samenleving. Op onnavolgbare wijze laat Tolstoj zien hoe geen mens kan weten wat er om zich heen gebeurt en hoe de geschiedenis zich niet laat omschrijven of kennen. Napoleon, generaal Koetoezov, de Russische Tsaar: ze spelen amper een rol van betekenis ten opzichte van de wil van het volk en de soldaat om de strijd te winnen. Oorlog is verre van georganiseerd, maar chaos en totaal onvoorspelbaar. Tolstoj doet hiervan op gruwelijke wijze verslag. Terwijl hij net zo makkelijk het leven van de aristocratie en haar besognes omschrijft. Is dit inderdaad het allerbeste boek ooit en welke lessen kunnen we er vandaag de dag nog uit trekken? Daarover spreek ik uitgebreid met Philip Westbroek, universitair docent Slavische letterkunde aan de Universiteit van Amsterdam.

Deze podcast is opgenomen op woensdag 9 februari 2022. Voor de Russische invasie van Oekra√Įne.

Philip raadt deze editie aan van Oorlog en Vrede (vertaling van Yolanda Bloemen en Marja Wiebes). Mocht deze uitverkocht zijn, kijk dan even hier.

Je kunt ons gesprek ook op YouTube bekijken, je krijgt dan ook een indruk van Zadkine Startcollege: