motivatie Archieven

Hoe wordt lezen onderdeel van je schoolidentiteit?

8 juni 2026

Lezen wordt pas krachtig wanneer het niet alleen een vaardigheid is, maar een herkenbaar onderdeel van de schoolcultuur. Op het Limus College in Vleuten gebeurt dat door vaste leesroutines, hoge verwachtingen en veel aandacht voor gesprekken over boeken met en tussen leerlingen. Zo lezen alle leerlingen jaarlijks meerdere titels, maar minstens zo belangrijk is wat er om dat lezen heen gebeurt: voorlezen, samen nadenken over belangrijke fragmenten, verbanden leggen met andere vakken en zoeken naar boeken die passen bij de leerling én voldoende uitdaging bieden. Het Limus college is één van de eerste inspiratiescholen in Nederland en slaagt erin op een mooie manier de brug te slaan tussen wetenschap en praktijk. Ik praat hierover met Karin Bennink. Aan de hand van diverse boeken en fragmenten legt ze uit hoe het onderwijsteam werkt met jeugdliteratuur in de klas.

Het gesprek laat zien dat leesmotivatie niet losstaat van kwaliteit. Plezier in lezen ontstaat wanneer docenten zorgvuldig en stapsgewijs weten te begeleiden naar complexere verhalen, andere genres en het herkennen van ‘meer’ of diepere lagen in teksten. Literatuur wordt zo meer dan ontspanning: het helpt leerlingen denken, argumenteren, reflecteren en zichzelf beter begrijpen. Juist door klein te beginnen, met een estafetteboek, een boekenweek, een gesprek of één goed gekozen fragment, kan lezen langzaam onderdeel worden van wie een school is. We staan in deze podcast ook stil hoe andere middelbare scholen stappen kunnen zetten met leesonderwijs!

Kernpunten uit de podcast:

📚 Lezen krijgt kracht wanneer het structureel onderdeel wordt van de schooldag, met vaste routines zoals voorlezen, estafetteboeken en gesprekken over wat leerlingen lezen.

🧭 Leesmotivatie vraagt meer dan keuzevrijheid: leerlingen hebben ook begeleiding, sociale uitwisseling en passende uitdaging nodig om als lezer te groeien.

🧠 Literatuur kan denken verdiepen, bijvoorbeeld wanneer fictiefragmenten worden gekoppeld aan klimaat, debat, argumentatie en kritisch burgerschap.

🌱 Kleine ingrepen kunnen groot effect hebben: één goed boek, een passend genre of een zorgvuldig gesprek kan leesangst verminderen en vertrouwen opbouwen.

🏫 Lezen wordt schoolidentiteit wanneer het niet alleen bij Nederlands blijft, maar verbonden raakt met projecten, andere vakken en gezamenlijke ambities.

Quotes uit het gesprek

“Onze leerlingen lezen als ze vmbo-route doen vier boeken per jaar, als ze havo doen vijf boeken per jaar, vwo zes boeken per jaar ieder jaar. Het allermooiste is dat onze leerlingen dat eigenlijk heel normaal vinden.”

“Met boeken kan ik honderd levens leven. Ik kan tijdreizen, ik kan van alles doen.”

“Wij vinden de leesmotivatie belangrijk en tegelijkertijd zeggen we: de leeskwaliteit staat voorop.”

Tjipcast wordt mogelijk gemaakt door:

Wetenswaardig. Wil jij thematisch onderwijs realiseren, op basis van directe instructie, rijke teksten, en ook nog eens volledig kerndoel dekkend zijn? Wetenswaardig is een compleet uitgewerkte lesmethode voor leraren in het primair onderwijs. Nieuwsgierig? Kijk op Wetenswaardig voor meer informatie!

JSW. Hét vakblad voor leerkrachten en onderwijsprofessionals. JSW is praktijkgericht, duidelijk en toegankelijk! En wist je dat JSW ook een thematisch deel heeft? Met zes rijke edities per schooljaar én extra inspiratie via de website en nieuwsbrief blijf jij zo helemaal bij! Bijvoorbeeld nieuwsgierig naar basisvaardigheden, burgerschap, meertaligheid, sociaal emotionele ontwikkeling of actuele ontwikkelingen op het gebied van lezen?

Boeken en bronnen die voorbijkwamen

Ryan & Deci – onderzoek naar motivatie, autonomie, competentie en relatie

Stichting Lezen – informatie en onderzoek rond leesontwikkeling en leesbevordering

Kennistafel Effectief Leesonderwijs – verbinding tussen wetenschap, beleid en praktijk

Alex Boogers – Wanneer de mieren schreeuwen

Edward van de Vendel – Hannes en Hassan weten meer dan jij

Brian Elstak – Tori

Marlies Slegers – Briefjes voor Pelle

Tijdstempels

00:04 – Leesonderwijs schoolidentiteit
01:02 – Leesroutines praktijk
03:44 – Voorlezen werkt
04:38 – Estafetteboek klas
07:03 – Persoonlijke motivatie
09:45 – Motivatie kwaliteit
12:18 – Leesangst overbruggen
15:14 – Leerlingen kennen
16:48 – Kerndoelen bevestiging
18:13 – Lezen denken
22:26 – Tijdsinvestering toetsbeleid
25:16 – Vakoverstijgend samenwerken
30:53 – Boekenspel werkvorm
32:33 – Leesreflectie identiteit
34:05 – Hoge verwachtingen

Hoe geeft het stedelijk college Eindhoven handen en voeten aan toekomstbestendig onderwijs? LIVE podcast!

6 januari 2026

Het is maandag 5 januari en ik ben te gast bij de jaarstart van het Stedelijk College Eindhoven. Leerlingen volgen op deze locatie de theoretische, kader- of basisberoepsgerichte leerweg. Naast deze leerwegen wordt er ook onderwijs verzorgd voor de EOA, Eerste Opvang voor Anderstaligen. Door de grote instroom de laatste jaren bevinden deze afdelingen zich niet meer onder een dak. De EOA-afdeling bevindt zich op twee buitenlocaties elders in Eindhoven onder de naam Global College. De docenten en onderwijsprofessionals zijn aan de slag met het toekomstbestendig maken van het onderwijs. Maar wat is dat eigenlijk? En welk proces geef je met elkaar vorm om hierover na te denken en stappen te zetten? Hierover ga ik in gesprek met mijn tafelgasten en tussendoor doen collega’s mee door vragen te stellen en te reageren op het gesprek.

Ik zit aan tafel met:

Mathijs Rosielle, docent bewegen en sport, docent pedagogiek en didactiek

Vicky Vinders, docent NT2 op het Global College en docent pedagogiek en didactiek

Rosalie van den Hengel, docent pedagogiek en didactiek, docent profiel natuur-scheikunde en biologie

Toekomstbestendig onderwijs klinkt vaak als iets groots en abstracts, maar het wordt pas echt concreet als je het terugbrengt naar één vraag: wie zijn onze leerlingen, en waar bereiden we ze op voor? Op het Stedelijk College Eindhoven proberen ze precies dat te doen, met een opvallend nuchtere houding: niet eerst het rooster aanpassen of een nieuw concept uitrollen, maar samen scherp krijgen wat er nú nodig is en wat straks.

Opvallend is dat ze dit proces bewust neerzetten als een expeditie. Er is al wel richting (denk aan autonomie, formatief handelen, diversiteit, taal en burgerschap), maar de route ligt nog niet vast. Dat is geen vaagheid om vaagheid: het is een manier om eerst gezamenlijk taal te geven aan wat je belangrijk vindt, en pas daarna besluiten wat er daadwerkelijk anders moet.

In het gesprek gaat het over de leerling echt zien, over relatie als basis voor kennisoverdracht, en over de spanning tussen motivatie en discipline. Ook komt de vraag op tafel hoe je leerlingen meer eigenaarschap geeft, zodat de overgang naar mbo minder hard aankomt.

Kernpunten uit het gesprek:

🧭 De school kiest bewust voor een zoekende aanpak: wel richting, nog geen vast recept of quick fix. Dat helpt om eerst de bedoeling scherp te krijgen vóórdat middelen (zoals rooster of structuur) centraal komen te staan.

🎯 Relatie en veiligheid worden gezien als voorwaarden om kennis effectief over te dragen. De leerling centraal zetten is daarmee geen “zacht” ideaal, maar een praktische voorwaarde voor leren.

🧱 Het fundament wordt langs drie lijnen opgebouwd: landelijke doelen, succes in vervolgonderwijs (vaak mbo) en wat de school zelf als identiteit en ambitie wil meegeven.

🌍 Meertaligheid krijgt een duidelijke plek: de thuistaal wordt niet weggeduwd, maar juist benut als steun voor het leren van het Nederlands.

🧑‍💼 Eigenaarschap blijft een spanning: docenten willen af van “aan het handje meenemen”, maar zien ook hoe lastig dat is met pubers en met verschillende startposities.

De podcast is opgebouwd langs een aantal verandermanagement basisvragen. Dit boek gaat hier dieper op in. Het zijn vijf ‘simpele’ vragen die bij de start van een verandering handig zijn om te verkennen:

Waarom veranderen -> Aanleiding in het nu, urgentie, verlangen, context en mogelijk een veranderende omgeving of opdracht?
Waartoe veranderen -> Doel, koers en richting, toekomst, wat kan of wat moet worden bereikt?
Wat veranderen -> Welke wijzigingen zijn nodig in de school? Wat moet er gebeuren?
Hoe veranderen -> Welke aanpak is kansrijk, welk proces geven we vorm? Traject naar de toekomst en welke tijd hebben we hiervoor?
Wie veranderen -> Wie is betrokken, hoe zit het met ieders persoonlijke beleving, wie speelt welke rol? Wie mogelijk ook niet?

Tijdstempels

00:00 – Intro oproep
00:38 – School context
01:13 – Centrale vraag
02:14 – Directie opdracht
02:52 – Urgentie beeld
03:29 – Sterke punten
04:24 – Polarisatie risico
05:18 – Thuistaal inzet
07:46 – Constructive alignment
09:17 – Leerling centraal
16:45 – Drie pijlers
22:17 – Campus aanpak
24:28 – Regie leerling
29:47 – Skills labs
31:53 – Middag sessie

Is er eigenlijk een verschil tussen pedagogiek en didactiek?

30 januari 2025 46:07

Voor sommige collega’s staat pedagogiek ver boven didactiek. Zonder relatie geen inhoud. Terwijl anderen het net zo gemakkelijk omdraaien en daar ook valide argumenten voor aandragen. Zoals het gegeven dat de verbinding tussen leerling en docent ook een derde variabele kent, namelijk de inhoud (kennis) waar het omdraait op school. Of dat gelijkwaardigheid pedagogisch gezien helemaal niet kan bestaan. Immers, de relatie tussen docent en leerling is fundamenteel asymmetrisch vanwege het verschil in kennis, ervaring, kunde en doelstelling. Volgens mijn gasten is het echter tijd om de brug te slaan en te zoeken naar overeenkomsten. Praten we eigenlijk niet steeds (onbewust) over hetzelfde? Is didactiek niet inherent verbonden aan pedagogiek en is het daarom niet veel raadzamer om de brug te slaan tussen deze twee basisconcepten in het onderwijs? En hoe kan je dat dan doen? Hier praat ik over door met Ismail Aghzanay en Taco Visser!

Meer over mijn gasten:

Ismail Aghzanay is van huis uit leraar Engels. Hij heeft lesgegeven in het PO, VO en MBO en is ook schoolleider geweest in het onderwijs. Hij verzorgt trainingen, lezingen en workshops rondom o.a. kansengelijkheid en schoolculturen. Ook is Ismail een van de auteurs van het boek Het Geheim van de Leraar en tot 2x toe leraar van het jaar geweest.

Taco Visser was leraar in het VO, hoofd- en eindredacteur, lerarenopleider en docent pedagogiek aan de UU, onderwijsadviseur en schooldirecteur. Momenteel is hij rector en docent van de schoolleiders-opleiding ATTC te Hilversum, van waaruit hij ook de podcast ‘Onderwijs leiden met hart en ziel’ host.

Tjipcast wordt mede mogelijk gemaakt door Klassewerkplek. Klassewerkplek biedt onderwijsinstellingen een evidence-informed instrument voor werkgeluk, talentbehoud en verzuimreductie. Wetenschappelijke studies tonen aan dat gelukkige leerkrachten meer betrokken zijn, minder verzuimen en effectiever lesgeven, wat de onderwijskwaliteit verbetert en de werkdruk vermindert. Wil je meer weten over hoe zo’n gelukkige werkplek eruit kan zien? Check dan snel www.klassewerkplek.n l en doe mee!

Bekijk ons gesprek eens op YouTube!

Wat gebeurt er in ons brein als we leren?

10 november 2024 0:49:48

In deze aflevering is Harold Bekkering te gast, hoogleraar cognitieve psychologie en verbonden aan de Radboud Universiteit Nijmegen en mede-oprichter van het befaamde Donders instituut waarin interdisciplinair onderzoek wordt verricht naar hersenen, cognitie en gedrag. In deze podcast praten we uitgebreid over de werking van het menselijk brein en de relatie met leren. Wanneer er is sprake van ‘leren’ in ons brein? Hoe werkt deze mysterieuze grijze massa en welke rol spelen beloning en straf in de ontwikkeling van ons brein? Harold richt zich op menselijk leren vanuit de neurowetenschappen, robotica, kunstmatige intelligentie en de psychologie. Hierbij kijkt hij met name naar de sociale interacties, motivatie en de werking van ons geheugen.

Harold is co-auteur van het boek De lerende Mens en van een nieuw boek dat binnenkort gaat verschijnen onder de titel Breinkracht. Tijdens de podcast bespreken we een aantal hersenscans en foto’s. Scrol naar beneden en je kunt de plaatjes bekijken!

Bekijk ons gesprek eens op YouTube!

Waarom willen we allemaal leren? Met Rob Martens

15 januari 2023 00:56:10

In deze podcast staat de relatie tussen motivatie en leren centraal. Ik ga hierover in gesprek met Rob Martens. Rob is hoogleraar bij de faculteit onderwijswetenschappen van de Open Universiteit en is gespecialiseerd in onderwijsvernieuwing en motivatieprocessen. Ook is hij auteur van de boeken We moeten spelen, wat onderwijs aan een verkenning van onze natuur heeft en Leerlingen intrinsiek motiveren, waarom we allemaal willen leren. Rob is voormalig directeur van het NIVOZ. Het NIVOZ staat voor Nederlands Instituut voor Onderwijs en Opvoedingszaken en is een vrijplaats voor onderwijsprofessionals, waar tijd en aandacht is voor kleine en grote pedagogische vragen. In deze podcast verkennen we de relatie tussen motivatie, spelen en leren. En verkennen we hoe (en waarom) leren onderdeel van onze biologische ‘zijn’. Tot slot identificeren we verschillende activiteiten in een onderwijsomgeving die intrinsieke motivatie negatief kan beïnvloeden en bespreken we de effecten die dit kan hebben op jongeren.

Rob haalt een aantal keer het proefschrift van Karin Heij aan. Een link vind je hier!

Hoe houd je als docent regie in de klas? Te gast bij Gert Verbrugghen in de klas

22 mei 2022 00:49:56

In deze podcast staat de vraag centraal hoe je als docent of leerkracht regie in de klas krijgt en houdt. Ik ben te gast bij Gert Verbrugghen, docent Engels op het Alfrinkcollege in Deurne voor vmbo. Twee leerlingen doen mee met ons gesprek: Ayman Abu Kashba (14 jaar) en Daniël Stosic (15 jaar). Gert vertaalde het invloedrijke onderwijsboek ‘Running the Room’ van Tom Bennett naar het Nederlands. Titel: Regie in de klas.

We praten in deze podcast over hoe je als docent werk maakt van klassenmanagement. Hoe je kunt sturen op gewenst door het te onderwijzen. En hoe je gebruik kunt maken van routines en afspraken in je klas. Inmiddels is Gert bekend geworden met zijn aanpak. Hij laat keer op keer zien dat je met deze aanpak kinderen met plezier een vak leert en ze veel kennis opdoen. Het is bovendien bij uitstek bevorderlijk voor het verankeren van gelijke kansen.

Gert Verbrugghen is eerder in de podcast geweest (088) om te vertellen over hoe hij wetenschappelijke kennis toepast om de kwaliteit van zijn lessen te verbeteren.

En: Nieuwsgierig geworden hoe Myndr kinderen leert beter omgaan met internet en digitale afleiding? Kijk op focusindeklas.nl/tjipcast om te zien wat myndr voor jou kan doen!

Je kunt het gesprek met Gert, Daniël en Ayman ook op YouTube bekijken:

Hoe kun je studenten verleiden tot leren? Tjipcast 166 met Alard Joosten

6 februari 2022 00:52:29

In de studio is Alard Joosten, medeoprichter van De Docentenacademie. Alard schreef een heel toepasbaar boek over hoe je studenten in het hoger onderwijs kunt verleiden tot leren. Is dat nodig? Ja! Want als je met studenten werkt kom je dagelijks uitdagende situaties tegen. En dat vraagt wat van je als docent qua begeleiding, lesvoorbereiding en afweging in type werkvorm en begeleiding. Motivatie is ook niet iets statisch waar je ‘altijd’ op kunt terugvallen, immers het ene onderwerp spreekt meer tot de verbeelding dan het andere. Hoe pak je dat nu aan als docent? Met tal van voorbeelden uit de praktijk gaat Alard in op deze hoofdvraag!

Je kunt ons gesprek ook op YouTube bekijken:

Het boek van Alard is hier te bestellen!

Is het middelbaar onderwijs in Nederland echt zo saai? Tjipcast 155 met Thijs Hogenhuis

29 november 2021 41:25

Ik ga in gesprek met Thijs Hogenhuis. Thijs zit op een middelbare school in Leek en doet dit jaar zijn vwo eindexamen. Hij schreef een betoog over onderwijs in het kader van zijn CKV opdracht, om te illustreren hoe het onderwijssysteem vele tekortkomingen kent en wat er nodig is om dit te verbeteren. Zijn boek heet ‘Haas gaat undercover’. Thijs raakt een gevoelige snaar bij zowel jongeren als docenten en voordat zijn boek uitkwam stond hij in diverse kranten. Tijd om hem aan de tand te voelen over zijn stelling dat het onderwijs in Nederland vreselijk saai is.