VO

Hoe ga je om met intolerant gedrag in de klas? Tjipcast 133 met Diana Rozendaal en Cecilia Moyano Adriaanse

Deze podcast is onderdeel van een drieluik serie over intolerant gedrag in de klas. Ik maak deze serie samen met de gemeente Rotterdam naar aanleiding van de motie ‘aandacht en begrip helen vele wonden’. In deze eerste aflevering staat een recent onderzoek centraal naar intolerant gedrag in de klas. Er is eerder dit jaar een enqu├¬te uitgezet onder 100 leraren in het PO t/m MBO onderwijs in Rotterdam ge├»nitieerde door leraar-ambtenaren Brechje Brand en Michelle Oudshoorn. Uit deze enqu├¬te blijkt dat een groot deel van de leraren een keer te maken heeft gehad met intolerant gedrag. We willen in kaart brengen wat leraren verstaan onder intolerant gedrag. En hoe docenten hiermee om kunnen gaan. Ook gaf gemiddeld 67% aan ondersteuning te kunnen gebruiken bij het omgaan met intolerant gedrag. Wat zou dan kunnen helpen? Hoe pak je deze problemen in de klas succesvol aan? En kan je de school zien als veilige oefenplaats hiervoor?

Wil jij ook aan de slag met dit thema? En werk je in Rotterdam? De gemeente Rotterdam ondersteunt deskundigheidsbevordering van docenten ├ęn kleinschalige burgerschapsinitiatieven met subsidies. Meer informatie hierover vind je hier. Ik wil graag de collega’s van de afdeling onderwijs en pedagogiek van de Hogeschool Rotterdam bedanken voor de gastvrijheid en mogelijkheid om de podcast bij hen op te mogen nemen.

Meer informatie over mijn twee gasten:

  • Diana Rozendaal. Ze heeft ruim 23 jaar onderwijservaring op 30 verschillende scholen. Ze werkte als docent, invalkracht, onderwijscoach, schoolleider, bestuurder, onderwijsadviseur, sectieleider, mentor, assessor, redacteur, schrijver, fotograaf en medewerker PR & communicatie en meer. Momenteel is zij als docent Nederlands verbonden aan het Libanon Lyceum in Rotterdam. Voor meer informatie check de website van Diana of die van het Libanon Lyceum.
  • Cecilia Moyano Adriaanse, werkt op het Albeda als Adviseur ter bevordering van studiesucces en ze is jongerencoach. Binnen het college Sociaal en Pedagogisch werk. Ze zicht zich momenteel op de ontwikkeling en uitvoering van meerdere projecten op het gebied van peer coaching, en zet interventies in zoals huiswerkklassen gericht op laaggeletterdheid en taalachterstanden Ook coacht ze studenten op individueel en groepsniveau. Check bijvoorbeeld deze Urban onderwijs uitzending voor meer achtergrond informatie.

Jan versus Jan: de podcast. Tjipcast 132 met Jan Tishauser en Jan Bransen

Jan Tishauser en Jan Bransen corresponderen al geruime tijd in het vakblad Didactief Online over actuele onderwijsvraagstukken. Dat kan gaan over principi├źle vragen zoals wat kennisoverdracht precies is, op welk moment een kind leert, of wat we bedoelen met onderwijsachterstanden. Ik vind de briefwisseling buitengewoon interessant omdat beiden er een andere opvatting op nahouden. Jan Tishauser is programmadirecteur van Research ED, een door leraren ge├»nitieerde beweging die zich ten doel stelt de verbinding tussen onderwijsonderzoek en de praktijk te versterken. Jan Bransen hoogleraar filosofie van de gedragswetenschappen aan de Radboud Universiteit. Hij schreef onder andere het boek Gevormd of hervormd, dat leest als een kritische reflectie op het huidige onderwijssysteem. Hoog tijd om hen aan tafel uit te nodigen voor een gesprek.

Waarom staat het mbo beroepsonderwijs voor Mega Belangrijk Onderwijs? Tjipcast 131 met Annemiek Achterhoff en William Bakker van Aventus

In deze podcast staat de werkpraktijk van Aventus centraal. Aventus is een mbo instelling in de stedendriehoek Apeldoorn-Deventer-Zutphen. Aventus heeft een nieuwe onderwijsvisie geformuleerd waarin de verbinding met het werkveld centraal staat. Zo hebben ze het over levensechte leereenheden. In deze podcast praat ik hierover door met Annemiek Achterhoff, docent van de entreeschool en William Bakker, teammanager van de veiligheidsacademie. We verkennen het maatschappelijk belang van het beroepsonderwijs. Wist je bijvoorbeeld dat veel Corona teststraten in de regio van Aventus bemand worden door ROC studenten? Het mbo is de stille motor van onze economie en daar mogen best trots op zijn aldus William.

Annemiek brengt een andere doelstelling in van het beroepsonderwijs: studenten succeservaringen laten ervaren als het gaat om leren. Zowel op school als in een werkomgeving. Een belangrijk uitgangspunt bij de entreeschool waar leerlingen soms het gevoel hebben dat niks makkelijk gaat bij hen. Hoe ga je hiermee als docent en leerwerkbegeleider? En wat betekent dit voor de relatie met het werkveld? Luister nu naar Tjipcast 131!

Waarom maakt Maarten van Rossem zich grote zorgen om het onderwijs? Tjipcast 130

Tijdens het Metis onderwijscongres eerder dit jaar hoorde ik Maarten van Rossem een vurig pleidooi houden voor beter onderwijs in Nederland. Hij maakt zich grote zorgen om het gebrek aan kennisoverdracht op school, het te lage salaris, te grote klassen en de kwaliteit van leerkrachten en docenten. Aangezien Maarten van Rossem historicus wilde ik graag met hem hier verder over in gesprek gaan. Was het vroeger dan beter? Wat zijn volgens hem de oorzaken van deze glijdende schaal en wat is er nodig om het onderwijs op een hoger niveau te krijgen? Over deze vragen ging ik samen Peter Loonen het gesprek met hem aan. Veel luisterplezier!

Is het nog wel leuk om leidinggevende in het onderwijs te zijn? Tjipcast 129 met Jeroen Goes

Onderwijsmanagement en de besturing van scholen ligt al best wat jaren onder een vergrootglas. Zo zou het bureaucreatie veroorzaken, teveel geld kosten en de aandacht afleiden van onderwijskwaliteit, vakmanschap en bijvoorbeeld de autonomie van onderwijsteams. Het past in een tijdsbeeld waarin er in toenemende mate een kritische grondhouding is richting managers. Zo zijn er ook experts die vinden dat managers meer kwaad dan goed doen. En dus: hoe minder hoe beter. Ik ben nieuwsgierig hoe het is om binnen deze ’trend’ leiding te geven in het onderwijs. Met al die kritiek op onderwijsmanagement is het daarmee (misschien ongemerkt) best een spannend beroep geworden. Helemaal gelet op de corona pandemie en de extra onderwijsgelden in de vorm van het Nationaal Programma Onderwijs. Hoe dienen scholen dit te besteden? Hoe geef je hier als manager richting en vorm aan? Wanneer doe je het goed en wanneer ‘niet’? En plat gesteld: Is het nog wel leuk om manager te zijn?

Over dit soort vragen ga ik in gesprek met Jeroen Goes. Hij werkt 25 jaar in het onderwijs waarvan 21 jaar als leidinggevende. De laatste drie jaar is hij de voorzitter van stichting Fluvium openbaar onderwijs in de Betuwe. Een stichting met twintig dorpsscholen. Naast bovenstaande thema’s bespreken we diverse vragen van luisteraars die binnenkwamen via twitter.

Evidence based lesgeven klinkt mooi, maar word je er een betere docent van? Tjipcast 125 met Wim van de Hulst

In deze podcast praat ik met wiskundedocent Wim van de Hulst over de relatie tussen onderwijswetenschappen en de dagelijkse praktijk van de docent of leerkracht. Evidence based lesgeven is bezig aan een belangrijke opmars in Nederland (sommige noemen dit evidence informed lesgeven). En gelukkig maar, want er is ontzettend veel kennis beschikbaar over didactiek, toetsing, klassenmanagement en bijvoorbeeld pedagogiek. Spannende vraag is wel of dit ‘altijd’ leidt tot betere leerprocessen en onderwijsresultaten. En of het binnen sommige domeinen nog toegestaan is hier kritische vragen over te stellen. Goed lesgeven begint bijvoorbeeld bij het vakmanschap van de docent. En wat te doen als hij of zij er een onderwijsopvatting op nahoudt die haaks staat op de wetenschap maar wel ‘werkt’? Kortom: hoe zit het met de relatie tussen evidence based lesgeven en het ambacht van de leraar of docent? Mogen we dit vandaag de dag nog kritisch bespreken of is dat ‘not done’? Luister nu naar een belangrijk gesprek over de relatie tussen wetenschap en onderwijs!

Je kunt deze podcast ook bekijken via het Tjipcast YouTube kanaal:

Hoe krijg je kinderen aan het lezen? Tjipcast 121 met Martin Bootsma

In deze podcast praat ik met Martin Bootsma over het belang van (jeugd)literatuur op de basisschool. Martin is medeoprichter van de Alan Turingschool in Amsterdam, is leraar, teamleider en initiatiefnemer van de Enigma kwaliteitsaanpak. Ook is hij auteur van ‘En wat als we nu weer eens gewoon gingen lesgeven?‘ Een boek over onderwijsverbetering gericht op het basisonderwijs en voortgezet onderwijs.

Het is vandaag de dag helaas niet al te best gesteld met de leesvaardigheid van kinderen. Ondanks dat er veel aandacht voor is wat betreft onderzoek en beleid. Hoe kan dit? En hoe kan je als leerkracht, docententeam en school kinderen met plezier en succes leren lezen? In dit gesprek laat Martin aan de hand van diverse passages uit jeugdliteratuur zien hoe je samen met kinderen kunt lezen. Hoe je koppelingen kunt maken tussen boeken, gedichten en passages. En hoe kunst, historie en wereldori├źntatie bij uitstek verdieping en verrijking kan aanbrengen in het bevorderen van leesplezier.

We spreken in deze podcast over verschillende onderwerpen zoals leesmotivatie, juiste didactiek, monitoring en stapsgewijze verdieping. Deze zijn gekoppeld aan een breder spectrum gericht op een gedragen, schoolbrede kwaliteitsaanpak. Ook houdt Martin een stevig pleidooi tegen de ontkaveling van leren lezen. Denk aan het verschil tussen technisch lezen, begrijpend lezen en goed leren schrijven. We knippen hierdoor het taalonderwijs in kleine stukjes en leerlingen zien de samenhang niet meer, laat staan het belang van het leren van de Nederlandse taal in relatie tot hun eigen leven/de wereld buiten het klaslokaal. Gelukkig kan dat kan anders en daarmee ook beter! Daar gaat deze podcast over

Boeken en links die besproken worden in deze podcast:

Je kunt dit gesprek ook bekijken op het YouTube kanaal:

Hoe komt het dat zoveel Nederlandse kinderen minder goed kunnen rekenen en schrijven? Tjipcast 120 met Sezgin Cihangir

In deze podcast ga ik in gesprek met Sezgin Cihangir, directeur van het Nederlands Mathematisch Instituut en voorvechter van beter reken- en leesonderwijs op de basisschool. Sezgin schrijft regelmatig over de staat van het onderwijs in Nederland. E├ęn van de punten die mij opviel is zijn constatering dat ‘pure wiskunde’ en aandacht voor cijfers stilaan verdwijnen en vervangen worden door ingewikkelde en complexe talige opdrachten voor kinderen. Het lijkt er zelfs op dat we bepaalde aspecten van rekenen ouderwets zijn gaan vinden. Helaas met negatieve gevolgen: kinderen rekenen (en lezen) jarenlang op rij steeds een beetje minder. Hoe is deze neergaande trend te verklaren? En belangrijker: Hoe is het op te lossen en wat vraagt dat van ons als samenleving, school en maatschappij? In deze podcast staan de volgende vragen centraal:

  • Hoe is het gesteld met het rekenonderwijs in Nederland?
  • Waar liggen de grootste zorgen en problemen?
  • Wat zijn kansrijke oplossingen?
  • Welke inspanning is nodig voor leerkrachten en scholen?
  • Zijn de rekenprincipes van vroeger achterhaald en ouderwets?
  • Hoe kan je kinderen foutloos leren rekenen? Wat is hier voor nodig?
  • Het Nederlands Mathematisch Instituut is ook initiatiefnemer van foutloos rekenen, een organisatie dat kinderen helpt bij het leren rekenen. Wat doen jullie hier dat werkt?
  • Je noemde de organisatie foutloos rekenen ook wel eens gekscherend een ‘schadeherstelbedrijf‘. Is het niet tijd dat deze lesmethode meer aandacht krijgt in Nederland?

Boeken en links die besproken worden in deze podcast:

  • Euclides Elements
  • Check voor meer informatie over foutloos rekenen, praktijkvoorbeelden en casu├»stiek hun website (deze link is op geen enkele manier gesponsord)
  • Het boek waar Sezgin naar refereert is nog niet te koop helaas.

Je kunt dit gesprek ook bekijken op het YouTube kanaal:

Hoe draagt een traineeprogramma bij aan aantrekkelijk werkgeverschap binnen het onderwijs? Tjipcast 118 met Paul Slegers, Suzanne Nelissen en Mirjam Bongaerts-Collart

In deze podcast gaan Ivar en ik op bezoek bij Stichting Onderwijs Midden-Limburg (SOML) om te leren over een succesvol tweejarig traineeprogramma in de regio. Daarbij gaan we in gesprek over goed werkgeverschap en de uitdagingen binnen het onderwijs zoals krimp en uitstroom van leraren door o.a. pensioen. Hoe ga je vergrijzing tegen en trek je jonge professionals aan binnen de school? Dit zijn vragen die gaan over aantrekkelijk werkgeverschap en daarmee ook onderwijsontwikkeling raken die aansluit bij een nieuwe generatie professionals. 

Ik zit aan tafel met drie gasten:

  • Paul Slegers, lid college van bestuur en de grondlegger van het traineeprogramma binnen SOML
  • Suzanne Nelissen: jonge, enthousiaste, ambitieuze Duits-docente, ze is ook bezig om een bevoegdheid Nederlands te halen. Suzanne is sinds dit schooljaar 1 van de 11 trainees.
  • Mirjam Bongaerts-Collart, docente Lichamelijke Opvoeding. Ze is regisseur van het traineetraject binnen SOML.

Deze podcast is uitgebracht in samenwerking met Voion. Voion is kennis- en sparringpartner voor het voortgezet onderwijs op het gebied van de onderwijsarbeidsmarkt en veilig en vitaal werken. Voor meer informatie over inspirerende praktijkvoorbeelden uit de regio Limburg check deze link. En via deze link vind je meer praktijkverhalen van andere scholen hoe die omgaan met krapte op de arbeidsmarkt.

Je kunt dit gesprek ook bekijken op het YouTube kanaal:

Waarom is het belangrijk om burgerschap een plek te geven in ons onderwijs? Tjipcast 117 met Hessel Nieuwelink

Vergeleken met andere Europese landen wordt er binnen het onderwijs in Nederland relatief weinig aandacht besteed aan thema’s als democratie, politiek en grondrechten. Het is zelfs zo dat Nederlandse kinderen weinig kennis hebben van deze thema’s. En dat is volgens mijn gast, lector Hessel Nieuwelink een zorgelijk ontwikkeling. Een oplossing waarover veel wordt gesproken de afgelopen jaren is ‘meer en beter’ burgerschapsonderwijs. Het blijkt dat sommige scholen worstelen met de uitvoering hiervan. Want wat is burgerschap eigenlijk? Hoe relateert meer aandacht voor burgerschap zich aan gelijke kansen (een term dit steeds vaker opduikt in het onderwijsdebat vandaag de dag)?

De aanleiding voor deze podcast is een opiniestuk dat ik schreef met Marcel Schmeier voor de onderwijsblog van NRC. Hierin nemen we juist stelling tegen burgerschap. We signaleren dat de overheid scholen steeds meer oplegt wat voor waarden ze moeten overdragen. En dus stelling neemt in wat ‘een goede burger’ is. Dit opent de deur naar politieke inmenging in het onderwijs, iets wat we zouden moeten voorkomen. Denk bijvoorbeeld aan radicaal verschillende opvattingen over immigratie, geloof of duurzaamheid. Liever richten we ons op school op de overdracht van kennis, dan volgt actief burgerschap vanzelf.

Volgens Hessel Nieuwelink is deze redenering veel te kort door te bocht. Kennis over democratie en politiek gaat juist hand in hand gaan met burgerschapslessen. Het een hoeft het ander niet uit te sluiten. Kennis is belangrijk, maar dat vraagt ook iets van docenten en scholen. Een onbelicht thema volgens hem. Maar wat moeten we dan doen als school en samenleving? Hierover ga ik met Hessel uitgebreid in gesprek. Behalve een reflectie op het opiniestuk en de huidige discussie in het onderwijsdebat bespreken we een aantal vragen:

  1. Wat bedoelen we eigenlijk met burgerschap?
  2. Waarom (en hoe) zou burgerschap ‘gevaarlijk’ kunnen zijn en waarom ook juist niet?
  3. Waarom is het belangrijk en noodzakelijk burgerschap een structureel onderdeel te laten zijn van ons onderwijs?
  4. Hoe hangt burgerschap volgens Hessel samen met gelijke kansen in het onderwijs
  5. Wat moet de overheid wel en ook niet doen in deze discussie?
  6. Wat zijn effectieve manieren om burgerschapslessen aan te bieden? Wat werkt wel en wat ook niet?
  7. En als sprake is van een bepaalde normativiteit, hoe gaan we daar als school dan mee om?

Je kunt dit gesprek ook bekijken op het YouTube kanaal: