Dit is een LIVE podcast opgenomen tijdens de Jenaplan inspiratie dag in Heerhugowaard. Jenaplan onderwijs bestaat al meer dan 100 jaar en is ooit ontwikkeld door de Duitse pedagoog Peter Petersen (in Jena overigens). Jenaplan richt zich op de brede ontwikkeling van het kind in stamgroepen met verschillende leeftijden. In de jaren 50 werd het schoolconcept in Nederland geïntroduceerd. Er zijn ongeveer 200 Jenaplanscholen in Nederland. Op school staan de pijlers gesprek, spel, werk en viering centraal. Zelfstandigheid in verbondenheid is een belangrijk uitgangspunt wanneer leerlingen naar school komen. In deze podcast staan we stil bij de filosofie en actualiteit van Jenaplan onderwijs in Nederland. Zo leggen we ondermeer de verbinding met inclusief onderwijs, burgerschap en pedagogische vraagstukken die nu actueel zijn. Tussendoor stelt het publiek vragen!
Aan tafel zit Maureen Lansink, stamgroepleider op Jenaplan de Nieuwe School in Edam, Karel Wolf, voorzitter van de Jenaplan verengiing Noord Holland Noord en schoolleider op Jenaplan de Zonnewijzer in Heerhugowaard. En Edwin Solen, directeur van de Nederlandse Jenaplan Vereniging, docent NT2 op het Daltion in Zwolle.
Vandaag ben ik te gast bij Skills The Finals. Het grootste beroepenevenement van Nederland. In de Brabanthallen Den Bosch is een heuse arena opgebouwd vol vakmanschap met hele gave vakwedstrijden en toffe activiteiten om beroepen uit te proberen. Op een locatie met een grootte van meer dan zeven voetbalvelden wordt er door ruim 600 vmbo’ers en mbo’ers gestreden om de titel Nederlands kampioen in zijn/haar vakgebied. Denk aan metselen, bloemwerk, fashion, verpleegkundige handelingen, brood bakken, apothekerassistent, lassen en nog veel meer! Er komen hier meer dan 25.000 bezoekers op af. 90% van de mbo-instellingen en 175 vmbo scholen doen aan de vakwedstrijden mee! Echt een onderwijs evenement van een andere orde. En ik ga hier een live podcast opnemen met meer dan 200 onderwijsmanagers, bestuurders en onderwijsleiders over het sluitstuk van de vakwedstrijden: de impact van Skills The Finals. Ook slaan we de brug naar krachtig en duurzaam onderwijs. Hoe kunnen we dit soort vakwedstrijden een duurzame plek geven in het (beroeps) onderwijs van Nederland?
Ik ga hierover in gesprek met Dominique Majoor, lid van het college van bestuur van het Koning Willem I College, Judith Veltman, directeur zorg en welzijn bij het ROC van Amsterdam – Flevoland en Linda Baeten-Vervoort, docent apothersassistent en skills coördinator bij Summa. Tussendoor doet het publiek mee door vragen te stellen en te reageren op diverse stellingen die ik hen voorleg. Dank aan Skills The Finals voor deze geweldige kans om hier een LIVE podcast op te kunnen nemen!
Het is maandag 16 maart en ik ben te gast bij het Velon congres 2026. Velon staat voor de vereniging van lerarenopleiders in Nederland. Velon staat voor de beroepsstandaard voor lerarenopleiders die wordt samengesteld met het beroepsveld. Het thema van op dit congres is eigenwijs en eigentijds opleiden. Centraal deze aflevering staan dan ook de lerarenopleidingen tot leraar basisonderwijs en hun uitdaging om binnen alle wettelijke en bestuurlijke kaders te komen tot een studeerbaar, samenhangend én evidence-informed curriculum. En dan liefst ook nog eigenwijs en eigentijds.
Het landelijk overleg van de lerarenopleidingen basisonderwijs (LOBO) heeft een poging ondernomen om de samenhang tussen alle verschillende kaders te ontdekken en daarmee ook een brug te slaan naar het advies Bekwaamheid beter borgen uitgebracht door de Onderwijsraad. Dit is geen gemakkelijke opdracht, want het raakt diverse complexe kwesties rondom onderwijskwaliteit, opleiden, maar ook de pluriformiteit van ons bestel en de diversiteit van opleidingsinstituten. Hoe gaan we hiermee om? Wat is noodzakelijk en haalbaar de komende jaren?
Ik ga over deze vragen in gesprek met mijn tafelgasten:
Karin van Weegen, voorzitter van het LOBO (Landelijk Overleg Lerarenopleiding Basisonderwijs). LOBO is de initiatiefnemer van deze dialoog.
Hein Broekkamp, senior raadsadviseur bij de Onderwijsraad. Hij heeft meegeschreven aan het advies Kwaliteit beter borgen.
En tussendoor doet het publiek mee door vragen te stellen en doen Annelies Opstraat (directeur toezicht middelbaar beroepsonderwijs en hoger onderwijs bij de Inspectie van het Onderwijs) en Sjoerd de Jong (senior beleidsmedewerker Ministerie van OC&W op gebied van de lerarenopleidingen) mee aan de dialoog.
Deze aflevering in samenwerking met het Landelijk Overleg Lerarenopleiding Basisonderwijs (LOBO).
Bekijk ons gesprek eens op YouTube!
Tijdstempels
00:05 – Introductie en welkom
02:50 – Zoektocht en aanleiding
04:30 – Evidence-informed curriculum voor alle opleidingen?
08:30 Samen met werkgevers en beroepsgroep optrekken
08:44 Perspectief van de Onderwijsraad
11:07 Verschillende zienswijzen en perspectieven
13:20 Startende leerkrachten moeten de basis leren
14:45 Diversiteit en verschil tussen opleidingen
16:14 Veel overleggen en rapporten schrijven, heeft dat zin?
19:30 Een landelijke toets?
21:50 Kaders toetsbaar maken
22:10 Welk perspectief hanteert de inspectie?
22:55 Bekwaamheidseisen waren te abstract
25:40 Vragen we niet teveel van starters?
28:07 Vraag uit de zaal
29:10 Kerndoelen en eindtermen zijn breder dan rekenen en taal
30:45 Pluriformiteit en het belang van verscheidenheid
33:10 Hoe maak je er een curriculum van?
34:25 Hoe nu verder?
36:00 Dilemma’s en spanningsvelden rondom gelijke kansen
Lerarenopleiders spelen een hele grote rol in het onderwijs van vandaag. Ze geven immers onderwijs over hoe je onderwijs moet geven. En scholen onderwijsprofessionals tussentijds bij. Dit gaat niet alleen over specifieke vakkennis, maar ook over noodzakelijke bekwaamheden zoals bijvoorbeeld klassenmanagement en instructie. In Nederland bestaan deze lerarenopleiders inmiddels meer dan 50 jaar. Wat zijn nu de kenmerken van een goede lerarenopleider? Hoe reageren opleidingen op de uitdagingen die er momenteel in het funderend onderwijs zijn? En is er iets te zeggen over de komende 50 jaar?
In deze aflevering ga ik over deze vragen (en meer) in gesprek met Helma Oolbekkink en Bruno Oldeboom. Helma is lector professionaliteit van leraren aan de Hogeschool van Arnhem en Nijmegen en voorzitter van de VELON (de vereniging van, voor en door lerarenopleiders). Bruno is hogeschoolhoofddocent didactiek verbonden aan de Windesheim hogeschool en lid van het lectoraat onderwijsinnovatie en ICT. We bespreken de rol van een professionele normatief kader, het belang van scholing en de bouwstenen van een krachtig leer-werktraject voor startende professionals. Ook komt de beroepsstandaard voor lerarenopleiders aan bod: hoe is die veranderd en wat vraagt dat van het dagelijks vakmanschap in en rondom de school?
Tjipcast wordt mede mogelijk gemaakt door:
Klassewerkplek. Wetenschappelijke studies tonen aan dat gelukkige leerkrachten meer betrokken zijn, minder verzuimen en effectiever lesgeven, wat de onderwijskwaliteit verbetert en de werkdruk vermindert. Wil je meer weten over hoe zo’n gelukkige werkplek eruit kan zien? Check dan snel www.klassewerkplek.nl en doe mee!
En Wetenswaardig. Wil jij thematisch onderwijs realiseren, op basis van directe instructie, rijke teksten, en ook nog eens volledig kerndoel dekkend zijn? Wetenswaardig is een compleet uitgewerkte lesmethode voor leraren in het primair onderwijs. Nieuwsgierig? Kijk op www.wetenswaardig.nl voor meer informatie!
De Nederlandse lerarenopleidingen vormen een belangrijke basis voor kwalitatief goed onderwijs in Nederland. Er is echter in toenemende mate kritiek op deze opleidingen. In hoeverre kijken opleidingen zelf kritisch in de spiegel als het gaat om de zorgwekkende lees- en rekenresultaten in het primair- en voortgezet onderwijs? Zijn opleidingen niet veel te veel verstrengeld met landelijke belangenorganisaties en besturen in Nederland? Is er daarom een nogal defensieve teneur merkbaar als het gaat om voorstellen voor ingrijpende (meer resultaatgerichte) wijzigingen in het bestel? Kan het anders? En hoe dan?
Redacteuren Ton van Haperen, Sezgin Cihangir en Anna Bosman brachten over deze vragen een nieuw boek uit: Pole position, de beginnende leerkracht verdient de beste startpositie. In deze aflevering spreek ik met Ton van Haperen en Sezgin Cihangir over het waarom van dit boek, de belangrijkste kernpunten, de onderbouwing hiervan en de weg vooruit. In dit boek presenteren toonaangevende onderwijsexperts tien handvatten hoe de professionalisering van leerkrachten gericht beter en slimmer kan. Een hoopvolle, concrete en waardevolle ambitie! Dit boek is uitgebracht door de Stichting meer leren op school.
Tjipcast wordt mede mogelijk gemaakt door:
Klassewerkplek. Wetenschappelijke studies tonen aan dat gelukkige leerkrachten meer betrokken zijn, minder verzuimen en effectiever lesgeven, wat de onderwijskwaliteit verbetert en de werkdruk vermindert. Wil je meer weten over hoe zo’n gelukkige werkplek eruit kan zien? Check dan snel www.klassewerkplek.nl en doe mee!
En Wetenswaardig. Wil jij thematisch onderwijs realiseren, op basis van directe instructie, rijke teksten, en ook nog eens volledig kerndoel dekkend zijn? Wetenswaardig is een compleet uitgewerkte lesmethode voor leraren in het primair onderwijs. Nieuwsgierig? Kijk op www.wetenswaardig.nl voor meer informatie!
In deze aflevering praat ik met Martin Bootsma over zijn nieuwste boek Brieven aan Miyo, over het lezen van de klassieken met kinderen. Dit boek is een bundeling van brieven die Martin schrijft aan zijn stagiaire (Miyo). Hierin deelt hij zijn passie en liefde voor literatuur. De vraag ‘Moet een leraar lezen?’ is volmondig met ja te beantwoorden. Maar achter dit antwoord gaat een veel diepere uitleg schuil die vaak onbesproken blijft in de hedendaagse discussies over lezen op school. Goede literatuur is een manier om kennis te maken met universele levensvragen. Denk aan de zoektocht naar geluk, liefde, omgaan met lijden, tegenslag en persoonlijke groei. Klassieke verhalen bieden een unieke mogelijk om met elkaar in gesprek te gaan op een dieper niveau en geeft daarmee inkleuring aan ons dagelijks leven. En dat kan juist ook met kinderen! Aan de hand van anekdotes, passages, meegenomen favoriete boeken en dagelijkse ervaringen in de klas bespreken we hoe het belang van het lezen van literatuur met kinderen.
Tjipcast wordt mede mogelijk gemaakt door Klassewerkplek. Klassewerkplek biedt onderwijsinstellingen een evidence-informed instrument voor werkgeluk, talentbehoud en verzuimreductie. Wetenschappelijke studies tonen aan dat gelukkige leerkrachten meer betrokken zijn, minder verzuimen en effectiever lesgeven, wat de onderwijskwaliteit verbetert en de werkdruk vermindert. Wil je meer weten over hoe zo’n gelukkige werkplek eruit kan zien? Check dan snel www.klassewerkplek.nl en doe mee!
De kwaliteit van de lerarenopleidingen in Nederland ligt de afgelopen onder een vergrootglas. Er is veel discussie over wat een leraar wel of niet zou ‘moeten kunnen’. Het is een centrale vraag bij het uitwerken van het beroepsbeeld voor leraren. Ook om hier bijvoorbeeld meer centrale regie op te kunnen voeren. Anne Fleur Kortekaas en Fred Janssen doen onderzoek naar deze vraagstelling. Ik ga uitgebreid met ze in gesprek over het belang van een leven-lang leren van leraren. Ze onderbouwen in dit gesprek het belang om de inrichting van opleidingen en voortgaande professionalisering te laten informeren door wat we weten over goed onderwijzen en over leren van leraren.
In deze aflevering bespreken we de huidige wetenschappelijke inzichten over het leren van leerkrachten, vergelijken dit met het buitenland en bespreken eerste denkrichtingen en ideeën over ‘geïntegreerd opleiden’ aan de hand van beroepstaken. Om vervolgens stil te staan bij de vraag hoe hier vanuit samenhang en waardering regie op te voeren in Nederland.
Meer over mijn gasten aan tafel:
Anne Fleur Kortekaas is universiteit hoofddocent onderwijswetenschappen aan de Vrije Universiteit Amsterdam en opleidingsdirecteur van de Educatieve Master Primair Onderwijs (EMPO)
Fred Janssen is hoogleraar didactiek van de Natuurwetenschappen en directeur van het Interfacultair Centrum voor Lerarenopleiding, Onderwijsonderzoek en Nascholing van de Universiteit Leiden (ICLON)
Het whitepaper ‘Wat is belangrijk dat leraren leren’ biedt een integratie van inzichten uit onderzoek naar leren van leraren. Het whitepaper ‘Gemeenschappelijk taal voor goed onderwijzen‘ heeft de ondertitel: Een ontbrekende schakel voor samen opleiden en professionaliseren in onderwijsregio’s en bevat een synthese van inzichten over goed onderwijzen.
Vandaag ben ik in Eindhoven. Dit keer neem ik de podcast op in het Van Abbemuseum. Museum voor hedendaagse kunst middenin de stad. Samen met een groep onderwijsprofessionals kijken we in deze podcast terug op de pilot ‘doorlopende begeleiding startende leraren’. Er kan nu geoogst worden waar de afgelopen drie jaar hard aan is gewerkt. We gaan het hebben over ontwikkelkracht van starters en het belang van een lerend netwerk wat uitnodigt om samen te werken, te professionaliseren in je vak en met plezier te blijven leren! Om mij heen zit dus ook onderwijs publiek en die doen mee in de podcast door vragen te stellen en op enkele stellingen te reageren.
Aan tafel zitten:
Claudia van Eggelen-Lammerding, projectleider ‘doorlopende begeleiding startende leraren’, werkveldcoördinator Partnerschap Opleiden in de School (POS), coach en coördinator bovenschools coaches bij ATO-Scholenkring.
Patrick Scheijvens, schooldirecteur bij OKC Het Maasveld, een openbaar kindcentrum Het Maasveld in Tegelen en Patrick is lid van het projectteam.
Meer weten over dit bijzondere samenwerkingsinitiatief? Nieuwsgierig geworden naar de mooie producten die zijn gemaakt? Ga dan naar www.partnerschapopleidingindeschool.nl. En check zeker ook eens de POScast gemaakt door Claudia en Patrick!
In het licht van de uitdagingen rondom de onderwijskwaliteit van het primair onderwijs duik ik in deze podcast dieper in de wereld van de pabo’s. Pabo staat voor pedagogische academie voor het basisonderwijs. De opleiding voor leraren in het basisonderwijs (ook wel primair onderwijs). Steeds vaker is er kritiek hoorbaar op de kwaliteit van de pabo opleidingen in Nederland. Sommige experts stellen dat pabo’s teveel bezig zijn met innovatie en vernieuwing en te weinig met didactiek en kennisoverdracht. Ook zijn er politiek gezien zorgen over de basiskwaliteit en toelatingseisen. Iemand die zich actief mengt in deze discussie is Koen Steeman. Koen is nu opleidingsdocent van de pabo-opleiding verbonden aan de Hogeschool Arnhem en Nijmegen (HAN) en teamleider van de propedeuse. In de afgelopen periode heeft hij met zijn team het pabo curriculum ingrijpend herzien. We gaan in gesprek over deze ontwikkeling en aanleiding. Ook bespreken we de veelgehoorde kritieken en verkennen we kansrijke oplossingen voor het primair onderwijs in Nederland.
In deze podcast staat de relatie tussen motivatie en leren centraal. Ik ga hierover in gesprek met Rob Martens. Rob is hoogleraar bij de faculteit onderwijswetenschappen van de Open Universiteit en is gespecialiseerd in onderwijsvernieuwing en motivatieprocessen. Ook is hij auteur van de boeken We moeten spelen, wat onderwijs aan een verkenning van onze natuur heeft en Leerlingen intrinsiek motiveren, waarom we allemaal willen leren. Rob is voormalig directeur van het NIVOZ. Het NIVOZ staat voor Nederlands Instituut voor Onderwijs en Opvoedingszaken en is een vrijplaats voor onderwijsprofessionals, waar tijd en aandacht is voor kleine en grote pedagogische vragen. In deze podcast verkennen we de relatie tussen motivatie, spelen en leren. En verkennen we hoe (en waarom) leren onderdeel van onze biologische ‘zijn’. Tot slot identificeren we verschillende activiteiten in een onderwijsomgeving die intrinsieke motivatie negatief kan beïnvloeden en bespreken we de effecten die dit kan hebben op jongeren.
Rob haalt een aantal keer het proefschrift van Karin Heij aan. Een link vind je hier!
