samenwerken

Aard en doorwerking van sturingsrelaties: sleutel tot toekomstgericht onderwijs?

5 februari 2026 Leiderschap en Verandermanagement, Samenwerken en Teamleren 42:29

Dit is een nieuwe aflevering uit de podcastreeks over werken in het onderwijs, gemaakt op uitnodiging van het Nationaal Kennisinstituut Onderwijs (voorheen het NRO).  Dit is de tweede aflevering van het thema bestuurlijk vermogen in het onderwijs.

In deze aflevering ontmoet ik Marlies Honingh en Edith van Montfort. We gaan in gesprek over het onderzoeksrapport ‘Aard en doorwerking van sturingsrelaties: de sleutel tot toekomstgericht onderwijs’. Het onderzoek beschrijft hoe complex de relatie is tussen bestuur, schoolleiding en onderwijskwaliteit, en waarom het belangrijk is om bestuurlijke logica’s en pedagogische uitgangspunten met elkaar te verbinden.

We spreken over:

🌐 Hoe verticale sturing in beleid niet altijd aansluit bij de complexe werkelijkheid van scholen en besturen.

📊 Waarom onderwijskwaliteit relationeel en contextueel bepaald is en welke gevolgen dit kan hebben wanneer men met complexe onderwijsvragen aan de slag gaat.

🔄  Hoe bestuurders en schoolleiders hun rol kunnen herdefiniëren in een “web van sturingsrelaties”.

🤝  Wat betekent toekomstgericht onderwijs als voortdurend ontwikkelproces?

Aanleiding vormt het NKO-onderzoek ‘Aard en doorwerking van sturingsrelaties’, dat interdisciplinair is uitgevoerd en inzichten biedt voor bestuurders, schoolleiders én beleidsmakers.

Belangrijkste linkjes en bronnen van de aflevering:

Het NRO heeft rondom dit onderwerp ook andere relevante bronnen beschikbaar:

Meer weten over de podcastreeks?

Deze serie wordt gemaakt op uitnodiging van het Nationaal Kennisinstituut Onderwijs (NKO) en de programmacommissie Werken in het onderwijs. In elke aflevering gaat Tjip de Jong met een onderzoeker en een onderwijsprofessional in gesprek over wetenschappelijk onderzoek, en wat dit betekent voor het werk in de onderwijspraktijk. Het doel is om de dialoog tussen praktijk en wetenschap te versterken door perspectieven en ervaringen te delen. Wil je alle afleveringen raadplegen? Kijk hier! Werken in het onderwijs | NRO

Heb je vragen of suggesties? Laat een reactie achter via https://tjipcast.nl/vraag.

Tijdstempels

00:00 – Intro & welkom bij Tjipcast

00:22 – Voorstellen gasten: Marlies Honing & Edit van Montfort

01:11 – Onderzoek “Aard en doorwerking van sturingsrelaties” 01:34 – Het onderzoeksteam en interdisciplinariteit

02:21 – Juridische verwarring rond ‘schoolbestuur’

03:32 – Complexiteit in onderwijsorganisaties

04:47 – Achtergrond samenwerking en context

05:34 – Fundamentele lessen uit het rapport

07:04 – Sturing is interactie, geen rechte lijn

08:42 – Gat in onderzoek: van bestuurder naar schoolleider

09:22 – Pedagogische relatie als kern

10:56 – Sturen én vertrouwen: een spanningsveld

12:16 – Wat is een sturingsrelatie?

15:12 – Toekomstgericht onderwijs = inhoudelijk arm procesbegrip

17:19 – De dialoog over kwaliteit van onderwijs voeren

19:03 – Druk op besturen & samenwerkingsverbanden

20:11 – Hoe onderzoek naar toekomstgericht onderwijs is opgezet

21:28 – Thick descriptions & methodologie

23:22 – Verschillende interpretaties van “toekomstgericht onderwijs”

25:01 – Voorbeeld: welbevinden als voorwaarde voor leren

26:11 – Leiderschapslessen: organisatiegedrag begrijpen

28:47 – Overbodige systemen & werkdruk

29:37 – Relaties centraal in sturing

31:17 – Vraag Marco Snoek: hoe minder verticaal sturen?

33:22 – Zijwaarts bewegen & onderwijsvrijheid

36:03 – Variatie stimuleren in plaats van uniformiteit

37:37 – Toekomstig onderzoek: variatie versterken & merkbare kwaliteit

40:10 – Samenvatting: zijwaarts bewegen, reflectie & onderwijsvrijheid

41:26 – Niemand heeft recht op de waarheid

41:44 – Afsluiting & uitnodiging

Bekijk ons gesprek eens op YouTube!

Hoe geef je als meerscholen directeur leiding?

29 januari 2026 Leiderschap en Verandermanagement 0:34:40

Kleine scholen in buitengebieden hebben vaak een dubbel probleem: ze zijn kwetsbaar in continuïteit én tegelijk essentieel voor hun dorp of regio. Een voltijdse schooldirecteur op één locatie is lang niet altijd haalbaar, terwijl de bestuurlijke druk en de eisen aan onderwijskwaliteit onverminderd groot zijn. Thema’s als burgerschap, kwaliteitszorg, professionalisering en personeelskrapte komen ook op kleine scholen binnen, maar moeten daar worden gedragen door kleine teams en vaak door één leidinggevende met beperkte tijd. Hierover spreek ik met Frederike Cleveringa – meerscholendirecteur van drie basisscholen binnen onderwijsstichting Arcade, verantwoordelijk voor de gezamenlijke kwaliteits- en leiderschapsstructuur. En Hanneke Tijink – locatiecoördinator van basisschool De Vlinderhof in Noordsleen, met een centrale rol in de dagelijkse aansturing en onderwijsontwikkeling op schoolniveau.

Bovengenoemd spanningsveld roept een urgente vraag op: hoe houd je de onderwijskwaliteit hoog als scholen klein zijn, geografisch verspreid liggen en sterk van elkaar verschillen? Het risico is dat teams te afhankelijk worden van een paar mensen, dat professionalisering versmalt en dat kwaliteitsontwikkeling vooral intern en impliciet blijft. Tegelijkertijd wil niemand dat schaalvergroting leidt tot verlies van identiteit of lokale verankering.

In dit gesprek wordt zichtbaar hoe meerscholenleiding een werkend alternatief kan bieden. Drie dorpsscholen met uiteenlopende populaties en schoolwegingen werken samen vanuit gedeelde kaders, zonder hun eigenheid op te geven. Door gezamenlijke thema’s, één kwaliteitscyclus en een leidinggevende die vooral ontmoeting en dialoog organiseert, ontstaat een professionele infrastructuur die kleine scholen afzonderlijk nauwelijks kunnen dragen. Het laat zien dat de vraag niet is of kleine scholen levensvatbaar zijn, maar hoe leiderschap en samenwerking zo georganiseerd kunnen worden dat kwaliteit, autonomie en verbondenheid elkaar versterken.

Een aantal highlights die in deze podcast voorbijkomen:

🧭 Meerscholenleiding biedt een antwoord op het gebrek aan voltijdse schooldirecteuren op kleine scholen.
🔹 Gezamenlijke structuren maken het mogelijk om onderwijskwaliteit te borgen zonder schaalvergroting af te dwingen.
🧩 Rijnlands denken plaatst vakmanschap en professionele dialoog centraal in plaats van controle en output.
🌱 Kleine teams worden sterker wanneer zij systematisch van elkaar leren en expertise delen.
⚖️ Duidelijke kaders en vertrouwen in professionals vergroten juist de ruimte voor eigen accenten per school.

Deze aflevering maak ik samen met Educatielink. Educatielink helpt scholen voor primair onderwijs en integrale kindcentra die hun onderwijs en (leerling)begeleiding willen versterken door zichzelf en hun medewerkers te ontwikkelen. Dit doen ze met intuïtieve en gebruiksvriendelijke academies een complete set hoogwaardige online cursussen en betrokken implementatiebegeleiding. Kijk voor meer informatie op Educatielink.

Quotes uit de podcast:

“Ik stuur niet, maar ik stuur bij. Het proces volgen is veel belangrijker dan het eindproduct.”

“Vier jaar geleden dacht ik dat familiair en professioneel niet samen konden. Nu zie ik dat het juist hand in hand kan gaan.”

“Als je collega’s nooit uitnodigt om mee te denken, leren ze ook af om na te denken over onderwijsontwikkeling.”

Bronnen

Rijnlands organiseren door Jaap Peters

Gung ho!

Inspectie van het Onderwijs (2019). De kwaliteit van kleine scholen.

Bekijk ons gesprek eens op YouTube!

Tijdstempels:

00:00 – Introductie en context
02:00 – Leiderschapstekort
03:10 – Rolkeuze directeur
04:45 – Schoolpopulaties verschillen
06:20 – Kleine scholen
08:15 – Rijnlands denken
10:40 – Vakmanschap centraal
12:05 – Samen leren
14:00 – Sturing en kaders
16:50 – Rolverdeling leiderschap
18:10 – Burgerschap aanpak
20:25 – Efficiënt organiseren
23:30 – Autonomie en spanning
25:45 – Doelenbord in de praktijk
28:20 – Professionalisering doe je samen
30:20 – Adviezen en afsluiting

Hoe krijg je met data een beter beeld van je leerlingpopulatie?

25 januari 2026 Innoveren en Verbeteren 0:37:39

Scholen beschikken over ontzettend veel data, maar verzamelen is nog wel iets anders dan er met een team betekenis aan geven. Want wat zegt een tabel met toetsresultaten, lijst met demografische ontwikkelingen in een wijk of schoolweging eigenlijk over de leerlingen die elke dag het lokaal binnenkomen? Mijn twee gasten Vivian van Alem en Mieke Michiels laten zien hoe je van aannames naar onderbouwde keuzes kunt werken: door scherpe onderzoeksvragen te formuleren, op zoek te gaan naar meerdere verklaringen gericht data te zoeken die je onderwijs daadwerkelijk verder helpt. Ze schreven er een handzaam boek over: Doe meer met data.

De kern is niet “meer meten”, maar samen betekenis geven aan informatie in gerichte onderzoekscycli. Dat betekent ook: breder kijken dan alleen cijfers. Wat zie je op het schoolplein, hoe praten collega’s in de teamkamer over de leerlingen, hoeveel effectieve leertijd is er eigenlijk en wat vraagt de sociale leefomgeving van de school? Openbare bronnen kunnen verrassend bruikbaar zijn, niet alleen om context te begrijpen waar leerlingen in opgroeien. Het is ook behulpzaam bij trendanalyses of bij het opstellen van een schoolplan.

Uiteindelijk draait het om handelen: wat vraagt deze leerlingpopulatie van leerkrachten, van de professionalisering en van de taakverdeling in het team? Data analyseren wordt hiermee een belangrijke sleutel voor het verbeteren van het onderwijs.

Kernpunten uit de podcast:

🔎 Van aannames naar onderzoek: formuleer eerst wat je echt wilt weten, pas dán verzamel je data die een vraag kan beantwoorden.
🧠 Meerdere hypothesen: bij tegenvallende resultaten (zoals lezen) helpt het om bewust verschillende verklaringen te onderzoeken in plaats van op één spoor te blijven.
🌍 Context telt mee: data zit niet alleen in cijfers; ook wat zichtbaar en merkbaar is in en om de school hoort erbij, inclusief openbare bronnen over de wijk.
🧰 Ondersteuningsbehoeften boven labels: labels optellen zegt weinig; kijk naar terugkerende onderwijs- en ondersteuningsbehoeften en wat dat vraagt van het team.
🗺️ Woord en beeld sturen focus: visualiseren (één A4, poster) houdt het verhaal levend en helpt prioriteiten scherp te houden.

Quotes uit de podcast:

💬 “Het is vaak ook wel een beetje een misvatting dat als we data verzameld hebben dat we dan klaar zijn. Maar daar begint het eigenlijk pas.”
💬 “Je wil diezelfde lat houden, maar dat betekent wel dat het wat anders van je onderwijs vraagt.”
💬 “Data zijn niet saai. Als je ze maar betekenisvol maakt, is het hartstikke leuk om samen te onderzoeken en te puzzelen.”

Bronnen en linkjes voor meer verdieping:

Zicht op de les

Leidraad onderwijs vanuit hoge verwachtingen

Van Individueel naar inclusief onderwijs

Nieuwe kerndoelen SLO

Het lerarentekort

En wat als we nu gewoon gingen lesgeven 2.0?

De logica van de lappendeken

Het best beluisterde boek ooit (met deze titel)

Hieronder nog enkele posters die ook voorbijkwamen in het gesprek:

Tjipcast wordt mogelijk gemaakt door:

Wetenswaardig. Wil jij thematisch onderwijs realiseren, op basis van directe instructie, rijke teksten, en ook nog eens volledig kerndoel dekkend zijn? Wetenswaardig is een compleet uitgewerkte lesmethode voor leraren in het primair onderwijs. Nieuwsgierig? Kijk op Wetenswaardig voor meer informatie!

JSW. Hét vakblad voor leerkrachten en onderwijsprofessionals. JSW is praktijkgericht, duidelijk en toegankelijk! En wist je dat JSW ook een thematisch deel heeft? Met zes rijke edities per schooljaar én extra inspiratie via de website en nieuwsbrief blijf jij zo helemaal bij! Bijvoorbeeld nieuwsgierig naar basisvaardigheden, burgerschap, meertaligheid, sociaal emotionele ontwikkeling of actuele ontwikkelingen op het gebied van lezen? 

Tijdstempels

00:00 – Introductie en welkom
01:00 – Tibtools
02:05 – Brainportregio
03:40 – Aannames
05:00 – Datagebruik
07:10 – Hypothesen
08:05 – Leesonderwijs
10:00 – Inspectiekader
13:00 – Verwachtingen
14:40 – Welzijn
18:20 – Schoolomgeving
23:10 – Ondersteuning
26:50 – Visualisatie
29:50 – Teamcultuur
34:10 – Inclusie

Bekijk ons gesprek eens op YouTube!

Hoe versterk je het bestuurlijk vermogen van mbo-instellingen voor professionalisering van onderwijsteams?

8 januari 2026 Leiderschap en Verandermanagement, Samenwerken en Teamleren 0:44:19

Dit is vijfde aflevering in de podcastreeks over werken in het onderwijs, gemaakt op uitnodiging van het Nationaal Kennisinstituut Onderwijs (NKO), voorheen het NRO.  Dit is de eerste aflevering van het thema bestuurlijk vermogen in het onderwijs.

In deze aflevering ga ik in gesprek met Margriet van der Sluis en Marieke Gierveld. Margriet van der Sluis is associate professor en onderzoeker, verbonden aan TIAS school for business and society. Marieke Gierveld is programmamanager student, verbonden aan Deltion College.

We gaan in gesprek over de vraag: Hoe versterk je het bestuurlijk vermogen van mbo-instellingen voor professionalisering van onderwijsteams? We doen dit door het volgende onderzoeksproject te bespreken: Versterking van het bestuurlijk vermogen van mbo-instellingen voor professionalisering van onderwijsteams. Dit onderzoeksproject is verschenen in 2024.

Belangrijkste linkjes en bronnen van de aflevering:

  • Ter inspiratie: over betekenisgeving en de invloed van sociaal kapitaal in verandermanagement processen wordt het werk van hoogleraar Thijs Homan genoemd. Mocht je het leuk vinden, alweer ruim 5 jaar geleden sprak ik Thijs Homan in deze podcast aflevering.
  • Ter inspiratie: hier vind je meer informatie over de transformatieve school. Eerder sprak ik ook met Iliass el Hadioui in deze aflevering over de cultuur van hoge verwachtingen.

Het NRO heeft rondom dit onderwerp ook andere relevante bronnen beschikbaar:

Meer weten over de podcastreeks?

Deze serie wordt gemaakt op uitnodiging van het Nationaal Kennisinstituut Onderwijs (NKO) en de programmacommissie Werken in het onderwijs. In elke aflevering gaat Tjip de Jong met een onderzoeker en een onderwijsprofessional in gesprek over wetenschappelijk onderzoek, en wat dit betekent voor het werk in de onderwijspraktijk. Het doel is om de dialoog tussen praktijk en wetenschap te versterken door perspectieven en ervaringen te delen. Wil je alle afleveringen raadplegen? Kijk hier! Werken in het onderwijs | NRO

Heb je vragen of suggesties? Laat een reactie achter via https://tjipcast.nl/vraag.

Tijdstempels

00:00 Intro Tjipcast en samenwerking Nationaal Kennis Instituut
00:50 Onderzoeksvraag mbo
01:25 Scope onderzoek
03:13 Complex mbo
05:22 Bestuurlijk vermogen
07:28 Sociaal kapitaal
08:42 Netwerkanalyse
11:55 Onderzoeksaanpak
14:08 Rol staf
18:40 Rol OR
22:49 Teamontwikkeling
24:56 Rolverwarring
27:50 Bottom-up
30:46 Dialoog proces
35:32 Kennisdeling
39:38 Middenmanagement
42:57 Collectief versterken
44:06 Afsluiting

Bekijk ons gesprek eens op YouTube!

Hoe werk je samen aan effectieve teams in het mbo?

16 december 2025 Samenwerken en Teamleren 40:17

Dit is een nieuwe aflevering in de podcastreeks over werken in het onderwijs, gemaakt op uitnodiging van het Nationaal Regieorgaan Onderwijsonderzoek (NRO). In deze aflevering ga ik in gesprek met Angela de Jong en Yamina Lakbiach. Angela de Jong is onderzoeker en hogeschooldocent verbonden aan het lectoraat Werken in Onderwijs van Hogeschool Utrecht. Ze is gespecialiseerd in (praktijk)vraagstukken rondom (gespreid) leiderschap, de school als (lerende) organisatie, professionalisering van leraren en schoolleiders en sociale netwerken. Yamina Lakbiach is manager Academie techniek bij MBO Utrecht.

We gaan in gesprek over de vraag: Hoe werk je samen aan effectieve teams in het mbo? Aanleiding vormt het NRO-onderzoeksproject ‘Samenwerken aan effectieve teams in het mbo – een onderzoek naar het versterken van collectief handelingsvermogen van zes teams.’

Belangrijkste linkjes en bronnen van de aflevering:

  • Het onderzoeksrapport vind je hier, uitgesplitst in een factsheet, een rapport en korte animatiefilmpje (zie onderaan de pagina)
  • Bekijk hier het proefschrift ‘Leading collaborative innovation in schools’ van Angela de Jong
  • De gespreksleidraad ontwikkeld door Angela de Jong vind je hier. Zowel een online als papieren versie (klik op de rode knop ‘bekijk de resultaten’)
  • Ter inspiratie: hier vind je een podcast met André de Waal over het onderzoek naar High Performance Organizations en de kenmerken van deze organisaties
  • Ter inspiratie: een interessant onderzoek naar mentale modellen in onderwijs
  • Ter inspiratie: Images of organization door Gareth Morgan is wat mij betreft een boeiend boek over de verschillende zienswijzen op organisaties
  • Ter inspiratie: meer informatie over het model van Day & Harrison

Het NRO heeft rondom dit onderwerp ook andere relevante bronnen beschikbaar:

Meer weten over de podcastreeks?

Deze serie maak ik op uitnodiging van het Nationaal Regieorgaan onderwijsonderzoek (NRO) en de programmacommissie Werken in het onderwijs. In elke aflevering ga ik met een onderzoeker en een onderwijsprofessional in gesprek over een wetenschappelijk onderzoek, waarbij we van gedachten wisselen over wat het thema betekent voor het werk in de onderwijspraktijk. Deze podcast heeft als doel om de dialoog tussen praktijk en wetenschap te versterken door verschillende perspectieven en ervaringen te delen. Heb je vragen? We horen het graag. Laat een reactie achter via tjipcast.nl/vraag.

Bekijk ons gesprek eens op YouTube!

Hoe maak je impact met inclusief onderwijs?

28 oktober 2025 Innoveren en Verbeteren 0:32:01

Inclusief onderwijs gaat verder dan een ideaal: het draait om de dagelijkse praktijk waarin ieder kind, met of zonder extra ondersteuningsbehoefte, welkom is én tot zijn recht komt. Maar hoe geef je dat concreet vorm in de klas en samen met je team? In deze aflevering onderzoeken we wat er nodig is om écht inclusief te werken — niet alleen vanuit beleid, maar vanuit pedagogische kwaliteit, samenwerking en de kracht van de gemeenschap in en rondom de school. Samen met schoolleider Tessa van Zadelhoff (Basisschool Het Talent in Schijndel) en leerkracht Joep Goldak (Basisschool De Laak in Wamel) ontdekken we hoe visie op inclusief, een portie lef en maatwerk samenkomen in de praktijk.

We praten over wat inclusief onderwijs nou écht betekent (voorbij het containerbegrip) en waarom het begint bij “steengoed onderwijs”: pedagogisch en didactisch sterk, met open deuren voor zoveel mogelijk leerlingen en ruimte voor vernieuwing. Vanuit persoonlijke ervaringen delen Tessa en Joep hoe hun scholen stap voor stap uitgroeiden tot plekken waar regulier en speciaal basisonderwijs samenkomen, gedragen door samenwerking, vertrouwen en een gedeelde visie.

🎒 In deze aflevering hoor je meer over:
🏫 Nabij onderwijs: hoe deze twee scholen samenwerken organiseren zodat ieder kind dichtbij huis naar school kan gaan.
💬 Verantwoord inclusief zijn: ruimte bieden aan iedereen en eerlijk kijken wat er wel en niet mogelijk is voor leerlingen.
🤝 Samen één team: van koffiekamer gesprekken tot gezamenlijke vergaderingen: samenwerken over grenzen heen.
🧩 Maatwerk in de praktijk: kleine successen leiden tot grote impact: hoe elke leerling krijgt wat hij of zij nodig heeft.
💡 Ondersteuning & expertise: van pedagogische coaches tot samenwerkingsverbanden die het verschil maken.

🎙️ Met veel praktijkverhalen over verbinding, vertrouwen en vernieuwend denken laat deze aflevering zien dat inclusief onderwijs niet alleen begint met beleid, maar met professionals en de moed om ‘gewoon’ te beginnen.

Hieronder vind je nog de besproken posters:

Deze podcast maak ik samen met JSW, hèt vakblad voor het basisonderwijs. JSW is al jaren het naslagwerk voor leerkrachten en onderwijsprofessionals in het primair onderwijs. JSW is praktijkgericht, duidelijk en toegankelijk! En wist je dat JSW ook een thematisch deel heeft? Met zes rijke edities per schooljaar ben jij zo helemaal bij! Bijvoorbeeld nieuwsgierig naar ICT & Media, basisvaardigheden, sociaal emotionele ontwikkeling of actuele ontwikkelingen op het gebied van lezen? Kijk op JSW.nl!

Bekijk ons gesprek eens op YouTube!

De school midden in de maatschappij: Hoe bouw je samen aan een stevige pedagogische basis?

7 juli 2025 Leiderschap en Verandermanagement 0:33:41

Het boek De school midden in de maatschappij: Hoe bouw je samen aan een stevige pedagogische basis? is een uitnodiging aan scholen om hun blik te verruimen en samen met ouders, partners en de buurt te bouwen aan een sterke pedagogische omgeving. In deze aflevering verken ik met de auteurs thema’s als samenwerking, empowerment van leerlingen en teams, en de invloed van maatschappelijke uitdagingen zoals armoede en prestatiedruk. Met praktijkvoorbeelden, reflecties en inspirerende werkvormen onderzoeken we hoe scholen midden in de samenleving kunnen staan – én daarin het verschil kunnen maken.

Meer over mijn gasten en de auteurs van het boek:

  • Anja Verwoerdt, onderwijsadviseur en orthopedagoog. Zij voert momenteel promotieonderzoek uit naar domein overstijgend samenwerken rond jeugd en gezin.
  • Chaja Deen, werkzaam bij het Nederlands Jeugdinstituut.

Tjipcast wordt mede mogelijk gemaakt door:

Klassewerkplek. Wetenschappelijke studies tonen aan dat gelukkige leerkrachten meer betrokken zijn, minder verzuimen en effectiever lesgeven, wat de onderwijskwaliteit verbetert en de werkdruk vermindert. Wil je meer weten over hoe zo’n gelukkige werkplek eruit kan zien? Check dan snel www.klassewerkplek.nl en doe mee!

En Wetenswaardig. Wil jij thematisch onderwijs realiseren, op basis van directe instructie, rijke teksten, en ook nog eens volledig kerndoel dekkend zijn? Wetenswaardig is een compleet uitgewerkte lesmethode voor leraren in het primair onderwijs. Nieuwsgierig? Kijk op www.wetenswaardig.nl voor meer informatie!

Bekijk ons gesprek eens op YouTube!

Hoe laten we de pedagogische basis met rust?

2 maart 2025 Didactiek en Pedagogiek 33:41

Wie maakt zich vandaag de dag niet druk over opvoeding en onderwijs? Tal van organisaties, instellingen, partners, overheidsinitiatieven zijn er dagelijks druk mee. En wat valt op? Het gaat vaak over de pedagogische basis. Maar wat is de pedagogische basis nu eigenlijk? En zijn we ongemerkt niet vooral druk bezig om het onderwijs te overbelasten met nieuwe plannetjes en ideeën? Kan het slimmer, beter en krachtiger? Over dit soort vragen praat ik met Bert Wienen. Oprichter van het instituut voor inclusief onderwijs. Hij is wetenschapper, adviseur voor scholen, gemeenten en jeugdhulp. En schreef eerder het zeer goed ontvangen onderwijsboek Van individueel naar inclusief onderwijs. Zijn tweede boek is een vervolg en verdieping hierop en gaat in op de vraag hoe organisaties samen kunnen optrekken om sterke leeromgevingen voor kinderen te ontwikkelen en te bestendigen.

Meer weten over opvoeding en onderwijs? Bezoek deze site over het pedagogisch perspectief eens!

Tjipcast wordt mede mogelijk gemaakt door:

Klassewerkplek. Wetenschappelijke studies tonen aan dat gelukkige leerkrachten meer betrokken zijn, minder verzuimen en effectiever lesgeven, wat de onderwijskwaliteit verbetert en de werkdruk vermindert. Wil je meer weten over hoe zo’n gelukkige werkplek eruit kan zien? Check dan snel www.klassewerkplek.nl en doe mee!

Wetenswaardig. Wil jij thematisch onderwijs realiseren, op basis van directe instructie, rijke teksten, en ook nog eens volledig kerndoel dekkend zijn? Wetenswaardig is een compleet uitgewerkte lesmethode voor leraren in het primair onderwijs. Nieuwsgierig? Kijk op www.wetenswaardig.nl voor meer informatie!

Bekijk ons gesprek eens op YouTube!

Hoe leren schoolleiders samen in een stichting?

6 februari 2025 Samenwerken en Teamleren 42:15

In deze aflevering ga ik dieper in de vraag hoe schoolleiders binnen een stichting effectief kunnen samenwerken aan curriculumontwikkeling en verbetering. We brengen in kaart hoe schoolleiders in één bestuur, ondanks verschillende onderwijspraktijken, gericht aan een gemeenschappelijke visie en werkwijze kunnen bouwen. Welke gemeenschappelijke structuren zijn behulpzaam? Hoe werk je aan samenhang? Hoe ga je om met verschil? En is dit een werkwijze waar andere scholen ook van kunnen leren? We duiken in onderwerpen zoals de professionele leergemeenschap, de rol van collective teacher efficacy, evidence-informed onderwijs en de rol die schoolleiders spelen in het bevorderen van een lerende organisatie. Luister mee naar deze boeiende dialoog en ontdek de uitdagingen en kansen van samenwerken op stichtingsniveau in het primair onderwijs.

Meer over mijn gasten aan tafel:

Ellen-Nieke Marsman. Directeur van openbare speciale basisschool Wissel in Tiel.

Toy Hertogh. Directeur van openbare basisschool De Distelvlinder in Culemborg.

Jan van de Ven. Directeur content bij Research ED. Research Ed heeft als opdracht het delen van evidence-informed onderwijsinhoud om zo het Nederlandse onderwijs duurzaam te verbeteren.

Deze aflevering maak ik op uitnodiging van Stichting Openbaar Onderwijs Rivierenland (OPO-R) en ResearchED. Hier kun je het koersdocument van OPO-R nog even teruglezen. De werkwijze waar Ellen-Nieke en Toy naar refereren is ge-ent op de high performing school (HPS) methodiek ontwikkeld door Academica University of Applied Sciences.

Bekijk ons gesprek eens op YouTube!

Hoe geef je leiding aan het collectief?

5 januari 2025 Leiderschap en Verandermanagement

Scholen staan middenin de samenleving. Leidinggeven aan een school is alleen daarom al een complexe opgave. De samenleving is continue in ontwikkeling en vraagstukken veranderen. Het is daarom nodig te begrijpen in wat voor wereld we leven en wat er nodig is om de taaie uitdagingen in onze maatschappij aan te pakken. Denk aan de merkbare polarisatie in Nederland, druk op de democratische waarden in Europa door extreem rechts, toenemende eenzaamheid en de staat van onze leefwereld in termen van ecologie, milieu en duurzaamheid. Wat doen we hiermee als leider?

Ik praat over deze thema’s met Bart Schipmölder, expert in onderwijskundig leiderschap en directeur-bestuurder bij de NSO-CNA Leiderschapsacademie. Aan de hand van treffende citaten en passages uit literatuur brengen we de kernbekwaamheden van onderwijsleiders in kaart als het gaat om de vraag hoe sturing te geven aan een collectief van professionals waar bovenstaande vragen centraal staan.

Thema’s die voorbijkomen in de podcast zijn ondermeer: de schaduwkant van meritocratie, solidariteit & inclusie, collective team efficacy, samen leren werken, veranderen en innoveren, zingeving en zelfkennis. Een selectie van de boeken die in dit gesprek voorbijkomen vind je hieronder opgesomd:

De eenzame eeuw door Noreena Herz

De irrationele organisatie

Het leren voorbij door Gert Biesta

De tirannie van verdiensten door Michael Sandel

Iemand zijn door Joep Dohmen

New psychology of leadership door Alexander Haslam

In love with the world door Yongey Mingyur Rinpoche

Tjipcast wordt mede mogelijk gemaakt door Klassewerkplek. Klassewerkplek biedt onderwijsinstellingen een evidence-informed instrument voor werkgeluk, talentbehoud en verzuimreductie. Wetenschappelijke studies tonen aan dat gelukkige leerkrachten meer betrokken zijn, minder verzuimen en effectiever lesgeven, wat de onderwijskwaliteit verbetert en de werkdruk vermindert. Wil je meer weten over hoe zo’n gelukkige werkplek eruit kan zien? Check dan snel www.klassewerkplek.nl en doe mee!

Bekijk ons gesprek eens op YouTube!