Leiderschap

Tip van Tjip 004: Discipline en eigenaarschap als nieuwe strategie voor leiderschap en verandering in organisaties

In deze vierde Tip van Tjip ga ik dieper in op een heel praktisch perspectief op leiderschap en persoonlijke ontwikkeling . Discipline als veranderstrategie. Ik doe dit door een samenvatting te geven van Ć©Ć©n van mijn lievelingsboeken: Discipline equals Freedom, geschreven door Jocko Willinck en Leiv Babin, allebei voormalig NAVY SEALS teamleider. Met hun boek in het achterhoofd geef ik je praktische tips hoe je beter kunt worden als leidinggevende waarmee je direct je team en organisatie naar een hoger plan tilt. Hoe? Door structuur, eenvoud en regelmaat te handhaven. Een transparante en effectieve veranderstrategie: Je hoeft je niet meer af te laten leiden door het niet presteren van anderen. Veel plezier met luisteren!

Is creativiteit te leren? Tjipcast 009 met kunstenaar Barthel Brussee

In praktisch elke organisatie of school staat creativiteit hoog in het vaandel. Creativiteit wordt dan vaak in verband gebracht met innovatie, duurzaamheid of klantgerichtheid. Maar wat is creativiteit eigenlijk? Kan je het ontwikkelen of blijft het een soort mystieke eigenschap van bijzondere mensen? Over deze vraag ging ik in gesprek met kunstenaar Barthel Brussee. Volgens Barthel gaat creativiteit vooral over passie, aandacht voor je ambacht, vakmanschap en pure discipline.


deze cartoon is gemaakt door Lodewijk van LOKO cartoons!

Speakersnotes

Tijdcodes

  • 1.30 Wanneer ben je als mens een kunstenaar?
  • 2.00 Als kunstenaar consequenties kunnen incasseren
  • 2.33 Werken om te kunnen werken
  • 04.00 Kinderen en creativiteit
  • 08.00 Schilderen naar waarneming en de menselijke staat van zijn (komisch en treurig)
  • 09.07 Feest! 
  • 09.45 Druk om te presteren en over het werk van Barthel
  • 10.00 Facebook
  • 14.10 Technische vaardigheden en talent
  • 16.20 Je gereedschapskist vergroten als kunstenaar
  • 16.45 Aandacht voor techniek
  • 19.00 Vincent van Gogh en de kwaliteit van verf
  • 20.30 Oefenen en voorstudies maken
  • 21.10 Jezelf een opdracht geven
  • 21.35 Vraaggericht creĆ«ren als kunstenaar
  • 25.00 David Hockney, zie ook de link met Van Gogh
  • 28.40 Over Dada en het dadaĆÆsme 
  • 29.00 Theo van Doesburg en de dadaĆÆstische veldtocht
  • 34.40 Ruimte op school voor creativiteit
  • 35.10 Ontplooiing van kinderen
  • 35.30 Kunst is zeer relevant in de maatschappij van vandaag
  • 36.00 Is het ook kunst om een auto te kunnen ontwerpen? 
  • 36.20 Anders durven kijken en waarde toekennen aan kunst
  • 36.40 Handvaardigheid op school
  • 41.00 Je verliezen in de kunst, het proces en het plezier om iets te kunnen maken met je handen
  • 44.00 Leren werken met klassieke technieken, zoals binnen het textielmuseum
  • 45.10 Kunstenaars in de klas!
  • 51.00 Zin krijgen om te beginnen met kunst, hoe doe je dat?
  • 54.00 Nieuwe projecten van Barthel
Feest! Barthel Brussee (2018), kijk ook op: www.barthelbrussee.nl

Tip van Tjip 003: Hoe word je beter in je werk? Acht principes om nooit meer te vergeten

In deze derde Tip van Tjip beantwoord ik de vraag hoe je als professional beter kunt worden in je vak. Om zo persoonlijk te groeien, betere resultaten te behalen of en om professionele ambities concreet en haalbaar te maken. Ik krijg hier veel vragen over. En meestal denken de mensen die ik hierover spreek dat het volgen van een opleiding noodzakelijk is om te leren. Soms is dat het geval, maar in de regel worden formele opleidingen overschat. Mijn ervaring is dat je als professional veel meer kunt halen uit het praktische, dagelijks werk in termen van leerpotentieel en concrete feedback om beter te presteren. Op die manier koppel je individuele doelstellingen en (organisatie) doelen aan je eigen leerproces: een win – win! In deze Tip van Tjip krijg je acht praktische principes hoe hier werk van te maken. En dat allemaal in strak 12 minuten!

Patronen doorbreken en beweging krijgen in organisaties: Tjipcast 008 met Arend Ardon

Hoe doorbreek je patronen in organisaties die veranderingen tegenhouden en zelfs stagneren? Op welke wijze bouw je voort op de energie en expertise van je collega’s? Hoe krijg je een effectieve en aantrekkelijke veranderbeweging op gang in jouw organisatie? Over deze vraag ga ik in gesprek met Arend Ardon. Arend is managementconsultant, oprichter van The Change Studio en schrijver van de boeken Doorbreek de cirkel en Ontketen vernieuwing.



Speakersnotes

Tijdcodes

  • 02.20 Vernieuwing kan alleen langs een vernieuwende weg ontstaan
  • 02.50 Vergaderen over meer creativiteit en innovatie: waarom werkt dat niet?
  • 03.30 Bewust kiezen in plaats van op basis van routines aan het werk te gaan
  • 04.05 Veranderen zoals we het al lang kennen, kleine groep experts gaat een plan bedenken
  • 04.30 Volgzaamheid in organisaties
  • 06.00 Collectief leren
  • 07.30 Overcoming organizational defenses van Chris Argyris
  • 09.10 De vraag achter de verander vraag durven stellen. Kennelijk doen wij dingen die ervoor zorgen dat professionals niet vanuit zichzelf met verbeter initiatieven komen. Hoe komt dat?
  •  12.00 Ongemak mag niet op tafel komen. De rol van defensieve patronen
  • 12.30 Humor strategie als defensief patroon. Ongemak weglachen
  • 13.00 Relativeer strategie als defensief patroon
  • 15.30 Verander moeheid in organisaties
  • 17.00 Taaie situaties begrijpen: dat begint bij jezelf, niet de ander. Durf jezelf op de foto te zetten
  • 18.00 Bewustwording van stagnerende patronen in organisaties op gang krijgen. Hoe doe je dat nou?
  • 22.00 Ontketen vernieuwing, de rol van de minderheid in organisaties
  •  24.00 Afwijkende dingen durven doen om te kunnen veranderen in een organisatie
  • 26.00 Snel veranderen, past in onze tijd en is zelfs een reflectie op onze tijd
  • 26.40 Mag iets mislukken in een organisatie? We zeggen ja, maar de vraag deugd niet.
  • 28.00 Radicaal veranderen, we horen het vaak, maar waar gaat het over?
  • 34.00 Dierbare herinnering maken in een zorginstelling.
  • 35.00 Hoe maak je verandering in een organisatie concreet, helder en niet ingewikkeld?
  • 38.00 Hoe hou je jezelf scherp als professional?
  • 42.00 Causale diagrammen, systemische patronen
  • 44.00 Kleine veranderingen in gedrag kunnen groot verschil maken in de praktijk
  • 45.00 Veranderen in de praktijk van alledag

Hoe het rijnlandsdenken werkt in organisaties: Tjipcast 007 met Jaap Peters

Hoe komt het dat nog zoveel mensen in organisaties vastlopen in regels, procedures en controlemechanismen? Waardoor kijken we bij vragen die gaan over visie, strategie en beleid altijd ‘omhoog’? En worden we slimmer van al die regels of staan ze vooruitgang juist in de weg? In deze Tjipcast ga ik in gesprek met adviseur, schrijver, ondernemer en ‘organisatieactivist’ Jaap Peters. Jaap is auteur van diverse boeken, waaronder De intensieve menshouderij en Bij welke reorganisatie werk jij? Als geen ander weet hij treffend uit te leggen welke effecten het eenzijdig economisch denken heeft op mensen, organisaties en onze samenleving. Maar Jaap gaat verder, hij biedt een praktisch alternatief: het Rijnlands denken. Vakmanschap, autonomie en het werk zelf mogen en kunnen organiseren staat centraal. De achterkant van organisatie volgt de voorkant en niet andersom. Een Tjipcast die je niet mag missen!


Deze cartoon is gemaakt door Lodewijk van Loko Cartoons

Speakersnotes

Tijdcodes

  • 01.25 Het Rijnlands denken, introductie samen met o.a. Matthieu Weggeman
  • 01.40 Slow Management, aandacht voor kwaliteit en ‘slow food’
  • 02.25 Hoe produceert een organisatie zichzelf en wat voor invloed heeft een organisatie op mensen?
  • 2.50 Werkt een organisatie niet juist ‘in mensen’?
  • 3.30 Het mentale model van een organisatie
  • 4.05 Verschil tussen Rijnlands denken en Angelsaksisch denken
  • 5.00 Mensen als een Human Resource 
  • 06.30 Het denken van Taylor: hoe pak je het initiatief van mensen af? Hier de link naar het hele boek
  • 08.00 Als mensen geen overzicht hebben over hun werk, dan nemen ze geen initiatief
  • 08.35 Regels zijn regels, ook dan stoppen mensen in de regel met denken, maar gaan ze alleen ‘uitvoeren’
  • 09.00 Economische noodzaak en relatie met het Angelsaksisch denken
  • 10.05 Dominante heersende klasse, rijk wordt rijker, arm wordt armer
  • 10.40 Marktwerking
  • 11.40 Intensieve Menshouderij: ‘wij sturen handjes op afstand’
  • 12.15 Failissement van TSN thuiszorg, voor meer achtergrond over deze casus, ga naar deze link.
  • 17.30 De achterkant van de organisatie volgt de voorkant van de organisatie en niet andersom
  • 18.20 Belang om professionals in organisaties te helpen, niet lastig te vallen met procedures
  • 18.40 Voorbeeld Max Verstappen die zijn banden verwisseld
  • 21.50 Het zit in mensen om te willen afbakenen en te versimpelen: noodzaak tot overzicht
  • 22.50 Belang van autonomie en zelf organiseren: pakken van eigenaarschap
  • 28.00 Rooster en planningsproblemen in organisaties, welke oorzaak zit hieronder?
  • 30.10 Balans tussen effectiviteit en efficiency, voordelen van schaalvergroting versus autonomie en gezamenlijkheid
  • 33.00 Krimpscholen, onderwijsfilosofie en gesprekken over ‘het nu’
  • 37.00 Besturingsfilosofie, wie heeft het stuur in handen van de organisatie?
  • 37.50 Prachtige woorden op papier, maar de praktijk is anders, hoe komt dat?
  • 38.11 Vergaderen: vergaderen is dagbesteding voor volwassen mensen
  • 40.10 Met schuld kun je schuiven, met schaamte niet
  • 42.00 De voorkant gaat in gesprek met de achterkant van een organisatie: dat helpt om een collectieve ambitie te verwezenlijken
  • 43.00 De klant centraal, maar die zit in mensen en niet in een organisatie
  • 47.00 Leiderschap klinkt mooi, maar is het niet gewoon initiatief nemen?
  • 47.45 Gespreid leiderschap in een team, hoe afstemming en coƶrdinatie een rol speelt
  • 49.20 Zelf organiserende team, of zelf organiserende individuen?
  • 50.10 Voorbeeld van Lego cadeaus aan kinderen: waar is de gebruiksaanwijzing?
  • 51.30 hiĆ«rarchie en zelfsturing, hoe gaat dat samen?
  • 52.10 Wil je beginnen met veranderen, dan moet je overal beginnen
  • 54.00 Maatwerk, gereedschap en samenwerken
  • 55.30 De school voor vakmanschap: Waar liggen jou talenten? Hoe kunnen we die talenten verder ontwikkelen?

Wie is de moderne mens? Tjipcast 006 met Ger Groot

Wie zijn wij als modern denkende mensen? Wat is onze identiteit en hoe worden wij vandaag de dag beĆÆnvloedt door onze historie? In deze Tjipcast ga ik in gesprek met filosoof en schrijver Ger Groot. We identificeren belangrijke kenteringen en veranderingen die ons als moderne denkers in de 21ste eeuw hebben beĆÆnvloedt. Zo is de gedachte dat wij individuen zijn (met bepaalde rechten) gek genoeg nog een zeer recente opvatting. Daarnaast verkennen we de rol die religie heeft onze identiteitsvorming. Ook verkennen we hoe vandaag de dag het ‘contractsdenken’ een steeds prominentere rol speelt in ons leven. Deze economische realiteit neemt zelfs de politieke functie over: alles draait om groei, kosten, baten en opbrengsten. Maar hoe erg is dit eigenlijk? Een tegengestelde beweging is de steeds bredere aandacht voor intuĆÆtie, gevoel en emotie als thermometer om levenskeuzes op te baseren. Waarom is dit ‘gevoel’ vandaag de dag zo belangrijk? Een Romein of Ridder uit de Middeleeuwen zou zich hier niet snel door laten leiden! Kijk of luister naar een uitermate boeiend en mooi gesprek met de schitterende verteller Ger Groot!


Cartoon door Lodewijk van Loko Cartoons

Speakersnotes

 

Boeken die op tafel liggen

Tijdcodes

  • 01.40 Oratie Ger Groot
  • 01.50 Columns van Ger Groot in de Trouw
  • 02.20 Filosofische antropologie
  • 02.40 One damn thing after the other
  • 03.00 De mens denkt dat hij is opgenomen in de geschiedenis
  • 03.50 Een Middeleeuwer dacht heel anders: de rol van de eeuwigheid (verticaal)
  • 04.30 Historie van verleden naar de toekomst, pas toen ging de mens historisch denken
  • 05.30 De mens bezit natuurlijke rechten, maar hoe normaal is deze gedachte?
  • 06.10 De antwoorden zijn gebleven, maar de tijden zijn veranderd
  • 07.00 Dezelfde antwoorden, in een andere context. De relatie met god, bezien vanuit Kierkegaard. Ieder mens doet het op ‘zijn eigen’ manier
  • 08.30 ExistentiĆ«le kwesties, dat kan niemand voor jou beantwoorden, link naar Jean Paul Sartre met praktijkvoorbeeld
  • 09.30 Persoonlijke afwegingen versus de ratio, waar vind je het antwoord op de vraag wat je roeping is?
  • 10.00 Authenticiteit
  • 12.00 Bezitsdrang, de rol van welvaart op onze identiteit
  • 13.00 De wetenschap kan niet zo heel goed uit de voeten met het specifieke, waarom is dat zo?
  • 14.00 De romantiek en het bestaansrecht van het individuele
  • 15.00 De opkomt van het nationalisme in de 18e eeuw, de link met het rationele, universele denken en de Franse taal
  • 15.30 De filosoof Herder en zijn denken, kijk hier voor meer informatie
  • 17.00 De mop van Kierkegaard: over een gek die uit het gekkenhuis ontsnapt
  • 18.40 RenĆ© Descartes en zijn invloed op de wetenschap en ons wereldbeeld
  • 21.20 Verliefdheid, een tijdelijke vorm van waanzin. Wat maakt dat we hier ons hele leven aan koppelen?
  • 25.00 Het idee van het contract tussen mensen
  • 26.00 de tien geboden als contract
  • 31.00 Economisering van ons bestaan?
  • 36.00 De mens is helemaal niet zelfstandig en individueel, we zijn sociaal en handelen ook tegengesteld aan eigenbelang
  • 39.50 De industrialisatiefase. Wat heeft dit voor invloed op ons denken?
  • 42.40 De natuur is geen antropologisch wezen
  • 42.50 We moeten ons weer leren verhouden tot de natuur, daar zijn we wel volop mee bezig!
  • 44.00 Het leven verloopt niet in een ideale lijn, risico’s horen bij het bestaan, dat moeten we wellicht opnieuw leren aanvaarden
  • 46.40 Hoe ziet Ger de rol van het kwaad?
  • 49.30 Het kwaad is ook aantrekkelijk, het trekt aan!
  • 53.00 Stierenvechten als ritueel en blik op kwaad en goed
  • 55.00 De eliten in de samenleving
  • 58.00 Start van de democratie en wat kan een democratie wel en niet voor ons betekenen?

Gespreid leiderschap: Tjipcast 003 met Frank Hulsbos

Is het mogelijk om als team te functioneren zonder een formele leider? Of is dit vooral een mooi sprookje wat in de praktijk lastig werkt? In deze Tjipcast spreek ik uitgebreid met Frank Hulsbos over gespreid leiderschap in organisaties. Frank doet een promotieonderzoek naar de rol van leiderschap in schoolorganisaties. Misschien nog wel interessanter is onze verkenning achter deze vraag: hoe komt het dat we het heel normaal zijn gaan vinden dat er in een organisatie hiƫrarchie is? Luister of kijk nu naar een heel boeiende Tjipcast over de spanning tussen leiden en volgen. Tussen werk coƶrdineren en het werk doen. En over hoe macht verslavend kan zijn. Bovendien verkennen we welke bekwaamheden teams kunnen ontwikkelen om zonder klassieke aansturing effectief en efficiƫnt samen te werken aan verbetering en innovatie.


Lodewijk van Loko cartoons maakte deze cartoon bij Tjipcast 003 over gespreid leiderschap!

Speakersnotes

Boeken die op tafel liggen

Tijdcodes

  • 02.50 Visie, charisma, daadkracht en actiegerichtheid zijn kenmerken van een leider zoals we daar bekend mee zijn.
  • Link met thema dwangmatige routines en gebrek aan vernieuwing vanwege hardnekkige patronen in organisaties: Verslaafd aan organiseren
  • 05.00 Minder zien we als leiderschapskwaliteiten: vragen stellen, vertragen, reflecteren, inhoudelijk ergens heel goed in zijn
  • 05.40 definitie van gespreid leiderschap
  • 08.20 Voorbeeld uit de praktijk: Comenius College Hilversum
  • 09.30 Spanning tussen hierarchisch ingerichte organisatie en gespreid leiderschap
  • 10.00 kan gespreid leiderschap samengaan met een klassieke hiĆ«rarchie? Ja dat kan.
  • 12.00 Managers zijn juist erg enthousiast over gespreid leiderschap, hier hoor je waarom
  • 17.00 Dictatorvirus, slecht voorbeeld doet slecht volgen. Macht is verslavend, dus daar moet je iets mee
  • 18.00 Macht als paradox. Als je meer focust op anderen dan krijg je meer invloed van een groep. Maar diezelfde mensen die over langere tijd invloed zijn gaan ander gedrag vertonen.
  • 20.30 Waar kan je beginnen met gespreid leiderschap? Toetsing, stage of andere onderwerpen?
  • 22.40 Coƶrdineren in een organisatie krijgt een hogere beloning dan inhoudelijk expert zijn
  • 23.00 VO raad competenties voor schoolleider, wat moet je dan kunnen?
  • 24.15 Over schoonmaakbedrijf Schoongewoon
  • 27.00 Gespreid leiderschap kost meer tijd, waar gaat die tijd in zitten?
  • 29.40 Welke voorwaarden heb je nodig om tot gespreid leiderschap te komen?
  • 32.00 Boven geschikt en ondergeschikt, wat doet dat met mensen?
  • 35.40 Betekenisvol werk doen, relatie met Bullshit Jobs
  • 37.00 Invloed uitoefenen op je werk is belangrijk, sterker nog het niet kunnen is slecht voor je gezondheid
  • 38.10 vakmanschap vraagt leiderschap over jezelf. Hoe is de relatie met gespreid leiderschap?
  • 42.00 Wat is de rol van HR (M) in het verder brengen van gespreid leiderschap?
  • 46.50 Emancipatie van werk en de rol van leiderschap
  • 47.40 Wat te doen als je school er slecht voor staat?
  • Meer weten over gespreid leiderschap? Check zeker ook:

Het belang van autonomie en zelfsturing: Tjipcast 002 met Maarten van Buuren

Wat kunnen we vandaag de dag leren van Spinoza? Over deze vraag ga ik in gesprek met Maarten van Buuren, emeritus hoogleraar Franse Literatuur en Spinozakenner. Maarten van Buuren schreef meerdere boeken over het werk van Spinoza en vertaalde de Ethica, dat wordt beschouwd als Ć©Ć©n van de belangrijkste filosofieboeken ooit geschreven. Maarten introduceert in deze Tjipcast op heel heldere wijze het denkwerk van Spinoza en maakt zijn filosofie bovendien toegankelijk en relevant voor de 21ste eeuw. Wat betekent rationeel denken eigenlijk? Hoe is dit gerelateerd aan onze sociale omgeving? Hoe ontwikkel je een zelfstandig en autonoom denkkader van waaruit je ‘het goede leven’ kunt leiden? En hoe kom je als individu vandaag de dag aan het stuur van je eigen leven en word je niet slachtoffer van al die prikkels van buitenaf? Daarover gaat deze uitermate boeiende Tjipcast!


Deze tekening is gemaakt door Lodewijk van LOKO Cartoons

Speakersnotes

Boeken die op tafel liggen:

Tijdcodes

  • 2.40 Het woord God, het woord rede, wat betekent het?
  • 4.40 Toelichting woordveld en betekenisveld.
  • 4.50 Samenvatting van Spinoza zijn filosofie door Maarten, de Ethica ā€˜richtlijnen voor het goede levenā€™.
  • 5.30 De rede en redelijkheid, maar de rede heeft ook een sociale betekenis of wel gemeenschapszin.
  • 6.45 De term rede heeft meerdere betekenissen: verhouding, oorzaak, ratio, boekhouden. Centraal staat wel logisch denken, dat komt voor uit gemeenschapszin.
  • 8.58 Hoe komt het dat zoveel mensen geluk en rust halen uit het werk van Spinoza?
  • 9.42 Eigengerechtigheid. Het van eigen recht zijn; het verwerven van zelfstandigheid, ontworstelen van bevoogding door allerlei instanties.
  • 10.40 Leren zelfstandig denken, ontworstelen aan je ouders, opvoeders, opnieuw leren denken volgens je eigen logische denken. Niet zaken vanzelfsprekend overnemen.
  • 11.35 Alles opnieuw ordenen en toetsen aan je eigen kritische denken. Je maakt het jezelf eigen. Dan heb je ook geen opvoeder meer nodig.
  • 12.12 Tweedehands kennis. Hier een link naar een artikel van Joseph Kessels over dit denken.
  • 13.35. Verschil of je oud bent geworden en je dit maar moeilijk kunt accepteren, Spinoza gaat verder: je moet het je eigen maken. Het opnemen, dat gaat veel verder dan accepteren. Je leert ermee samen te vallen.
  • 15.15 Actief versus reactief
  • 15.50 De mens als bewust wezen
  • 16.20 Passies = leiden aan.. Spinoza ziet passies als dat je lijdzaam aan de omstandigheden bent overgeleverd. Dat is het kwaad volgens Spinoza. Het goede begint als je de passies volgens het logisch denken transformeert tot acties.
  • 17.20 Aan het stuur van je eigen leven: Van eigen regie zijn.
  • 17.49 Eigen meester niemands knecht.
  • 18.50 Durf te denken, link naar de Duitse filosoof Immanuel Kant.
  • 20.20 Kritische grondhouding naar prikkels van buiten af, zelfs richting mensen die stellen het beste met je voor hebben.
  • 21.12 De rede als rechter in je hoofd.
  • 23.05 Innerlijke eigenmaking, wat voor richtlijnen geeft Spinoza? De brug tussen kritisch denken en een levenslange training in de aanvaarding van de dingen die goed voor je te zijn.
  • 23.50 Hoe train je jezelf dan? Verkenning van meditatie als voertuig. Rust, besef, aansluiting met kritisch aanschouwen van prikkels.
  • 31.20 Leef je in de passies en reageer je alleen op impulsen of slaag je erin vertraging in te bouwen?
  • 33.02 Hoe weten we nou objectief gezien wat de weg naar het goede leven is?
  • Over zelf evidentie en weldenkend zijn, weloverwogen keuzes maken.
  • 33.50 Autonomie is juist een oproep tot een verhouding tot het geheel. Tot de gemeenschap, de organisatie, het netwerk, etc.
  • 39.45 Verschillende vormen van kennis die Spinoza onderscheidt en of deze hoogste vorm van kennis (intuĆÆtieve vorm van kennis) over te dragen is?
  • 44.10 Coaching en Spinoza.
  • 46.40 Emancipatie en het denken van Spinoza in het onderwijs.
  • 47.20 De paradox van opvoeden en leren (van eigen leg laten zijn vs. vorm van gezag).
  • 48.10 Zelfstandigheid en de rol van gezag.