Dit is een nieuwe aflevering uit de podcastreeks over werken in het onderwijs, gemaakt op uitnodiging van het Nationaal Kennisinstituut Onderwijs (voorheen het NRO). Dit is de tweede aflevering van het thema bestuurlijk vermogen in het onderwijs.
In deze aflevering ontmoet ik Marlies Honingh en Edith van Montfort. We gaan in gesprek over het onderzoeksrapport ‘Aard en doorwerking van sturingsrelaties: de sleutel tot toekomstgericht onderwijs’. Het onderzoek beschrijft hoe complex de relatie is tussen bestuur, schoolleiding en onderwijskwaliteit, en waarom het belangrijk is om bestuurlijke logica’s en pedagogische uitgangspunten met elkaar te verbinden.
We spreken over:
🌐 Hoe verticale sturing in beleid niet altijd aansluit bij de complexe werkelijkheid van scholen en besturen.
📊 Waarom onderwijskwaliteit relationeel en contextueel bepaald is en welke gevolgen dit kan hebben wanneer men met complexe onderwijsvragen aan de slag gaat.
🔄 Hoe bestuurders en schoolleiders hun rol kunnen herdefiniëren in een “web van sturingsrelaties”.
🤝 Wat betekent toekomstgericht onderwijs als voortdurend ontwikkelproces?
Aanleiding vormt het NKO-onderzoek ‘Aard en doorwerking van sturingsrelaties’, dat interdisciplinair is uitgevoerd en inzichten biedt voor bestuurders, schoolleiders én beleidsmakers.
Belangrijkste linkjes en bronnen van de aflevering:
- Onderzoeksrapport Aard en doorwerking van sturingsrelaties
- Bestuurlijke kernbegrippen in het onderwijs
- Een internationale vergelijking van de relatie tussen onderwijsbestuur en de kwaliteit van onderwijs in het primair en voortgezet onderwijs
- Hoe ziet de relatie tussen adaptief vermogen en toekomstbestendig leraarschap eruit? Een eerdere aflevering binnen deze podcastreeks met Wouter Schenke en Kees Verbeek
- Over de werk- en administratiedruk in het onderwijs. Ik sprak hierover met Alida Oppers
- Zou onze relatie zich ook even kunnen voorstellen? Over een systemisch perspectief op organisaties. Ik ging hierover in gesprek met Marije Spanjersberg
- Wat mogen we vandaag de dag verwachten van onderwijsbestuurders? Een gesprek met Hartger Wassink
- Over onderwijsrecht sprak ik eerder met hoogleraar Paul Zoontjes
Het NRO heeft rondom dit onderwerp ook andere relevante bronnen beschikbaar:
- Werken en leren in externe netwerken
- Alle afleveringen van de podcastreeks komen uiteindelijk op deze pagina van het NKO te staan: Werken in het onderwijs | NRO.
Meer weten over de podcastreeks?
Deze serie wordt gemaakt op uitnodiging van het Nationaal Kennisinstituut Onderwijs (NKO) en de programmacommissie Werken in het onderwijs. In elke aflevering gaat Tjip de Jong met een onderzoeker en een onderwijsprofessional in gesprek over wetenschappelijk onderzoek, en wat dit betekent voor het werk in de onderwijspraktijk. Het doel is om de dialoog tussen praktijk en wetenschap te versterken door perspectieven en ervaringen te delen. Wil je alle afleveringen raadplegen? Kijk hier! Werken in het onderwijs | NRO
Heb je vragen of suggesties? Laat een reactie achter via https://tjipcast.nl/vraag.
Tijdstempels
00:00 – Intro & welkom bij Tjipcast
00:22 – Voorstellen gasten: Marlies Honing & Edit van Montfort
01:11 – Onderzoek “Aard en doorwerking van sturingsrelaties” 01:34 – Het onderzoeksteam en interdisciplinariteit
02:21 – Juridische verwarring rond ‘schoolbestuur’
03:32 – Complexiteit in onderwijsorganisaties
04:47 – Achtergrond samenwerking en context
05:34 – Fundamentele lessen uit het rapport
07:04 – Sturing is interactie, geen rechte lijn
08:42 – Gat in onderzoek: van bestuurder naar schoolleider
09:22 – Pedagogische relatie als kern
10:56 – Sturen én vertrouwen: een spanningsveld
12:16 – Wat is een sturingsrelatie?
15:12 – Toekomstgericht onderwijs = inhoudelijk arm procesbegrip
17:19 – De dialoog over kwaliteit van onderwijs voeren
19:03 – Druk op besturen & samenwerkingsverbanden
20:11 – Hoe onderzoek naar toekomstgericht onderwijs is opgezet
21:28 – Thick descriptions & methodologie
23:22 – Verschillende interpretaties van “toekomstgericht onderwijs”
25:01 – Voorbeeld: welbevinden als voorwaarde voor leren
26:11 – Leiderschapslessen: organisatiegedrag begrijpen
28:47 – Overbodige systemen & werkdruk
29:37 – Relaties centraal in sturing
31:17 – Vraag Marco Snoek: hoe minder verticaal sturen?
33:22 – Zijwaarts bewegen & onderwijsvrijheid
36:03 – Variatie stimuleren in plaats van uniformiteit
37:37 – Toekomstig onderzoek: variatie versterken & merkbare kwaliteit
40:10 – Samenvatting: zijwaarts bewegen, reflectie & onderwijsvrijheid
41:26 – Niemand heeft recht op de waarheid
41:44 – Afsluiting & uitnodiging